တန္လိုင္းေတြ ဘယ္ေရာက္ကုန္တာလဲ

တန္လိုင္း

ေကာဇာသကၠရာဇ္ ၄၆၉ခုစြဲ ပရမၼိထီးလွိုင္သွ်င္ေက်ာက္စာ
ေက်ာက္တိုင္အမွတ္ နံပါတ္ (၅)က စာေၾကာင္းေရ ၅,၆မွာ
"ဥသာလမည္ တန္လိုင္ျပည္ကို နည္နည္ညက္ညက္ ေျခဖ်က္ျပီး၍" လို႔ ေရးထားတယ္။ အလွဴရွင္က က်န္စစ္သားမင္းၾကီး ျဖစ္ပါတယ္။

စစ္ကဲေတာ္မင္းဦးေရႊေနာ္ ေရးတဲ႔ ေစတီေတာ္သမိုင္းေပါင္း ခ်ဳပ္ စာမ်က္ႏွာ ၈၁ မွာ "တလိုင္းတို႔နယ္ပယ္ဟု" ဆိုျပီး ေရးတယ္။

ကိုလိုနီေခတ္ ရံုးစာေရးသားၾကရာတြင္ "တလိုင္းဘာသာ စာသင္ေက်ာင္းမ်ား" ဆိုျပီး သံုးၾကပါတယ္။

ဆိုရလွ်င္ တန္လိုင္းဆိုတာ ပုဂံေခတ္ကေန ကိုလိုနီေခတ္ အထိ ထယ္ထယ္ဝါဝါ ရွိခဲ႔တဲ႔ လူမ်ိဳးလို႔ ဆိုႏိုင္ပါတယ္။

ဒီလူေတြ ကုိလိုနီေခတ္ေႏွာင္းေရာက္ခ်ိန္မွာ ဘယ္ေရာက္ ကုန္ၾကတာလဲ။ ဘယ္ေပ်ာက္သြားတာလဲဆိုတာ စိတ္ဝင္ စားစရာ ေကာင္းလွပါတယ္။

အစကေတာ့ျဖင့္ တန္လိုင္းဆိုတာ မြန္လူမ်ိဳးတို႔ကို ေခၚတာ ဆိုျပီး မွတ္ထင္ခဲ႔မိပါတယ္။ မြန္သမိုင္းဆရာပညာရွင္မ်ား မြန္လူမ်ိဳးမ်ားက တရားဝင္ခြင့္ျပဳခ်က္ရ စာအုပ္စာေပမ်ား ျဖင့္ တလိုင္းသည္ မြန္လူမ်ိဳးမဟုတ္ပါေၾကာင္း တလိုင္း ဆိုသည္မွာ ေတလဂူမ်ားကို ေခၚဆိုေၾကာင္း ျငင္းခ်က္ထုတ္ ထားေသာ စာအုပ္အေတာ္မ်ားမ်ားကို ဖတ္မွတ္ရေသာ အခါ ဒီတလိုင္းဆိုတဲ႔ လူမ်ိဳးေတြ ဘယ္ေရာက္ကုန္တာလဲ
ဆိုတဲ႔ ေမးခြန္းက ထြက္ေပၚလာပါတယ္။

ရာဇဝင္ႏွင့္ ျပည္တြင္းျပည္ပ သမိုင္းမွတ္တမ္းတို႔တြင္ ခန္႔ခန္႔ထယ္ထယ္ အေရးတယူမွတ္တမ္းတင္ရေလာက္ ေအာင္ ၾကီးက်ယ္ခဲ႔ေသာ တန္လိုင္းလူမ်ိဳးတို႔ ကိုလိုနီေခတ္ ေႏွာင္းေရာက္ကာမွ ရုတ္ခ်ည္း ေပ်ာက္ကြယ္သြားရသည္ ကိုလည္း မ်ားစြာအံ့ၾသမိရပါတယ္။ ဒီလူေတြ ဘယ္ေရာက္ ကုန္တာလဲ။

ဆက္ဖတ္မယ္

ေရွးေခတ္ကဆည္ေျမာင္း - ေဒါက္တာသန္းထြန္း

ပုဂံေခတ္ ေက်ာက္စာတခ်ို့အားကိုးနဲ့ ဆည္ေျမာင္းအေျကာင္းကို ျပန္ျပီး စစ္ေဆးျကည့္ေတာ့ အမ်ား ေျပာေလ့ရွိပံုကို နည္းနည္းေတာ့ ျပင္ဆင္ရမယ္ ထင္တယ္။ ပုဂံအနားက အေနာက္ဖြားေစာရြာ ဓမၼရာဇိက ဘုရား အေရွ့မုခ္ဂူထဲက ေက်ာက္စာအရ ဓမၼရာဇိကဘုရားကို ေဇယသူရမင္းျကီး တည္တယ္။ ျမန္မာဆန္ဆန္ ေဇယသူရကို စည္သူလို့ ေခၚျက တယ္။ ျပီးေတာ့ အထက္က စည္သူမင္းတစ္ပါး ရွိဖူးလို့ အရင္စည္သူကို အေလာင္းစည္သူ (၁၁၁၃-၁၁၆၃) လို့ေခၚေလ့ ရွိျပီး အခု စည္သူကို နရပတိစည္သူ (၁၁၆၉-၁၂၁၁) လို့ ေခၚေလ့ ရွိျကပါတယ္။ အဲဒီေနာက္မွာ ဥစၥနာ (၁၂၄၆-၁၂၅၆) ကလည္း ေက်ာက္စာထဲမွာ စည္သူလို့ပဲ ဘြဲ့အမည္ကို ေရးျပန္တယ္။ တရုတ္ေျပး (၁၂၅၆-၁၂၈၇) ကလည္း စည္သူပဲ။



ဒါ့ေျကာင့္ အဝေခတ္မွာ မင္းေခါင္ေတြကို ပထမမင္းေခါင္၊ ဒုတိယမင္းေခါင္ ေခၚသလို ပုဂံေခတ္က စည္သူေတြကိုလည္း ပထမစည္သူ၊ ဒုတိယစည္သူ၊ တတိယစည္သူနဲ့စတုတၳစည္သူလို့ ေခၚေလ့ ရွိျကပါတယ္။ အခု သစ္မတီအရပ္မွာ ရွိတဲ့ ဓမၼ ရာဇိကေစတီ တကာေတာ္ကိုလည္း ဒုတိယစည္သူလို့ ေခၚေလ့ရွိပါတယ္။ ဒုတိယစည္သူရဲ့ ခမည္းေတာ္ ပထမစည္သူရဲ့ ဘြဲ့က သိရီျတိဘုဝနာဒီတ်ပဝရပ႑ဍိတ ဓမၼရာဇ နရပတိ ျဖစ္ပါတယ္။ ဇမၺူဒီပမွာ တန္ခိုးျကီးတယ္လို့ ေက်ာ္ျကားတဲ့မင္း ျဖစ္တယ္လို့ သူ့သားေတာ္ ဒုတိယစည္သူက ဓမၼရာဇိက ေက်ာက္စာမွာ ထည့္သြင္း ေဖာ္ျပခဲ့ပါတယ္။ ဒုတိယစည္သူက သူ နန္းစံရာ ေနျပည္ေတာ္က အရိမဒၵနပူရ၊ နိုင္ငံက အေရွ့သံလြင္ျမစ္၊ ေတာင္ထဝယ္၊ တနင္သာရီ၊ သလင္ေျက (Cape Salang)၊ အေနာက္(ခ်င္း​)ေတာင္၊ ပတိကၠရာ၊ ေျမာက္တေကာင္း၊ ငေဆာင္ခ်ံ ျဖစ္တယ္။ သူ့မွာ စစ္သူရဲ တစ္ဆယ့္ငါး သိန္းရွိတယ္လို့ေတာင္ ေက်ာက္စာထဲမွာ ေဖာ္ျပတယ္။ (သုညတစ္လံုး ျဖုတ္ျပီး တစ္သိန္းခြဲ နွစ္သိန္းဆိုရင္ ဟုတ္​ေလာက္ စရာ ရွိပါတယ္။)

ဒုတိယစည္သူမင္းျကီးက ဘုရား တည္မယ္ဆိုျပီး ၇ ေအာက္တိုဘာ ၁၁၉၆ ေန့က သစ္မတီအရပ္မွာ ေျမေနရာ ေရြးတယ္။ ငါးျမွောင့္တိုင္ ျဖူျဖူ တစ္တိုင္ျမင္ေတာ့ နိမိတ္ေကာင္းပဲ ဆိုျပီး ေတြ့တဲ့ေနရာမွာ ပန္နက္ပံု ေထာင့္ငါးေထာင့္ ရွိျပီး အရံ တန္ေဆာင္းငါးေဆာင္ ရွိတဲ့ ေစတီတစ္ဆူ တည္ဖို့ ဆံုးျဖတ္တယ္။ အဲဒါကို သစ္မတီရပ္မေထရ္ (မဟာေထရ) ကိုလည္း အေျကာင္း ျကားတယ္။ ေငြေတာ္လည္း ေလးေသာင္းခြဲ ထုတ္ေပးတယ္။ သီဟိုဠ္မင္းဆီက ရထားတဲ့ ဘုရားဓာတ္ေတာ္ အဆူ ၃ဝ ကို ဌာပနာျပီး ေစတီကို တည္တယ္။ ျပီးတဲ့အခါ ၁၈ စက္တင္ဘာ ၁၁၉၈ မွာ အထြတ္ တင္တယ္။

ဘုရား ျပီးျပီဆိုေတာ့ သံဃာအပါးတစ္ေထာင္အတြက္ သကၤၷ္းအစံု တစ္ေထာင္ လႉတယ္။ ရတနာသံုးပါးကို လုပ္ေကြ်း ျပုစုဖို့ ကြ်န္တစ္ေထာင္လည္း လႉတယ္။ ဘုရားေျမဆိုျပီး ေျမပယ္ေပါင္း ခုနစ္ေထာင့္ငါးရာေလာက္ လႉတယ္။ တစ္ပယ္ ကို ၁ ဒသမ ၇၅ ဧက ရွိေလေတာ့ ဘုရားေျမ အစုစု ဧကေပါင္း ၁၃၁၂၅ ဧကေလာက္ လႉလိုက္တာ ျဖစ္တယ္။

ေျမလႉတဲ့အခါ ဆည္ေရေသာက္ လယ္ေတြကို ခရိုင္ေဒသကေရာ၊ တိုက္အရပ္ကပါ မွ်တပါဝင္ေအာင္ ေရြးျပီး လႉခဲ့တယ္။ ခရိုင္နဲ့တိုက္ကို ဘယ္ေနရာေတြမွာ ေတြ့နိုင္တယ္။ ဘယ္တုန္းက စျပီး ဒီေနရာေတြမွာ ဆည္ေျမာင္းနဲ့ေရသြင္းျပီး စပါး စိုက္တယ္ဆိုတာ ရွင္းဖို့ လိုပါတယ္။ ပထမဦးဆံုး ဆည္ေရေသာက္ လယ္ရွိတဲ့ေနရာေတြကို "ခရိုန္"လို့ေခၚပါတယ္။ အခု ေခတ္ စာလံုးေပါင္းကေတာ့ "ခရိုင္"ေပါ့။

ေက်ာက္ဆည္နယ္မွာ ခရိုင္ဆိုတဲ့နာမည္နဲ့ တြဲျပီး ေခၚတဲ့ရြာ တစ္ဆယ့္တစ္ရြာ ရွိတယ္။ မနၱေလးနယ္မွာေတာ့ ခရိုင္တစ္ရြာ ပဲ ရွိတယ္။ မင္းဘူးနယ္မွာ ခရိုင္ေျခာက္ရြာ ရွိတယ္။ အဲဒီေနရာေတြမွာ ျမန္မာေတြထက္ ေစာျပီး မြန္၊ ကရင္နဲ့ကဒူးေတြက အရင္ အနွစ္ နွစ္ေထာင္ ဝန္းက်င္ကပဲ စပါး စိုက္ေနျကပါျပီ။ ေနာင္အခါ စပါးကို ဆည္ေရ အားကိုးနဲ့ စိုက္တဲ့ပညာကို ျမန္မာေတြ တတ္ကြ်မ္းလာတဲ့အခါ စပါးစိုက္ခင္းကို တိုးခ်ဲ့ပါတယ္။ ေနာက္တိုးေဒသကို "တိုက္"လို့ ေခၚပါတယ္။ အဲဒီလို တိုးခ်ဲ့ခဲ့တာက အရင္ အနွစ္ ခုနစ္ရာေလာက္က ျဖစ္ပါတယ္။

တစ္ဆယ့္တစ္ခရိုင္

ေက်ာက္ဆည္နယ္မွာ ရွိတယ္။ ေတာင္က ေျမာက္ကို အစဉ္လိုက္ ေဖာ္ျပရင္

၁။ ပင္လယ္ (နတ္ထိပ္ေတာင္ျကားလမ္းနဲ့အနီးဆံုး တစ္ဆယ့္တစ္ခရိုင္မွာ ေတာင္ဘက္အက်ဆံုး၊ အခု ရြာဆိုးကုန္း)

၂။ ျပည္မနား (မီးရထားလမ္းေပၚက ျမို့မဟုတ္၊ ပန္းေလာင္ျမစ္ အေနာက္ဘက္၊ ကူမဲေျမာက္ဘက္၊ အခု ရြာဆိုးကုန္း)

၃။ ျမစ္သား (အခု ျမို့၊ ပန္းေလာင္ျမစ္ အေရွ့ဘက္)

၄။ ရငုန္ (အခု ရြာမံုျကီး၊ ပန္းေလာင္ျမစ္နဲ့စမံုျမစ္ဆံု)

၅။ ျမင္းခုန္တိုင္ (အခု ျမို့၊ ပန္းေလာင္ျမစ္ အေရွ့ဘက္ ကမ္းပါး)

၆။ ပနန္ (ေက်ာက္ဆည္ျမို့ အေနာက္၊ ပန္းေလာင္ျမစ္ အေရွ့ဘက္ကမ္း၊ အခု ရြာဆိုးကုန္း)

၇။ တမုတ္ (ပန္းေလာင္ျမစ္နဲ့ေဇာ္ဂ်ီျမစ္ဆံု၊ အခု ရြာဆိုးကုန္း)

၈။ သင္ေတာင္ (ေက်ာက္ဆည္ျမို့ေျမာက္၊ ေဇာ္ဂ်ီျမစ္ အေနာက္၊ စြန္ရဲကန္အနီး၊ အခု ရြာဆိုးကုန္း)

၉။ မကၡရာ (အခု ျမို့၊ ေဇာ္ဂ်ီျမစ္နဲ့ျမစ္ငယ္ျမစ္ဆံု)

၁ဝ။ တျပက္သာ (မကၡရာျမို့အေနာက္၊ အိုးထိန္းေတာင္ဝန္းက်င္၊ အခု ရြာဆိုးကုန္း)

၁၁။ ခံမႉ (မြန္ရြာေဟာင္း၊ ပန္းေလာင္ျမစ္နဲ့ျမစ္ငယ္ျမစ္ဆံု)

တစ္ခရိုင္

မနၱေလးနယ္

မင္းဘူးနယ္၊ ေက်ာက္ဆည္နယ္က တစ္ဆယ့္တစ္ခရိုင္လို့ နာမည္စာရင္း မရွိ။ ေတာင္က ေျမာက္ အစဉ္လိုက္ မွန္းဆခ်က္

၁။ စကု

၂။ မပင္စရ

၃။ က်က္သကိုင္

၄။ ယပေကာ

၅။ စလင္း

၆။ ေအာ့လိုင္

တိုက္

မံုရြာေအာက္ ခ်င္းတြင္းျမစ္ရိုးနဲ့ တေကာင္းေအာက္ ဧရာဝတီျမစ္ရိုး နွစ္ရိုးအျကား ေတာင္က ေျမာက္ အစဉ္လိုက္

၁။ လေတြ

၂။ မုဆိုးျခံု

၃။ မုဆိုးဖို

၄။ ပင္စည္

၅။ ညံ့သာ

ခ်င္းတြင္းျမစ္ အေနာက္ဘက္ကမ္း၊ ငါးခံုယမားေခ်ာင္းနဲ့ ယမားေခ်ာင္း နွစ္ခုအျကား ပင္က်ီဆယ္တိုက္၊ ေတာင္က ေျမာက္ အစဉ္လိုက္ မွန္းဆခ်က္

၁။ ငါးခံု

၂။ က်ားတက္

၃။ ေခ်ာင္းဆံု

၄။ ပုလဲ

၅။ မင္းတိုင္ပင္

၆။ ဆားလင္းျကီး

၇။ ဆားထံုး

၈။ ခ်င္ျပစ္

၉။ အိုင္းမ

၁ဝ။ ယင္းမာပင္

ဧရာဝတီျမစ္ အေနာက္ဘက္ကမ္း

၁။ တမာခါး (ေယာျမစ္ညာ)

၂။ ပူေဇာ္ (ေျခာက္ခရိုင္အစပ္)

၃။ မုန္းေတာင္ (မုန္းေခ်ာင္း ေတာင္ဘက္ကမ္း)

ဧရာဝတီျမစ္ အေရွ့ဘက္ကမ္း

၁။ ေတာင္တြင္းျကီး

အထူးမွတ္ခ်က္။ခရစ္နွစ္ တစ္ဆယ့္သံုး ရာစုနွစ္ကုန္မွာ တရုတ္က တူးေပးသြားတယ္ဆိုတဲ့ သင္းတြယ္ေျမာင္ကို ခရစ္ နွစ္ ၁၂၉၈ က ေက်ာက္စာမွာ ေတြ့တယ္။ ေက်ာက္စာမွာ ေတြ့တဲ့နွစ္ထက္ အနည္းဆံုး အနွစ္ငါးရာေက်ာ္ကပဲ ဂဒူးေတြ တူးခဲ့လို့ သူတို့အမ်ားစုေနရာ သင္းတြယ္ (တေကာင္း)ကို စြဲျပီး သင္းတြယ္ေျမာင္ ေခၚတာ ျဖစ္မယ္လို့ ထင္ပါတယ္။ႆ

အညွြန္း ဓမၼရာဇိကဘုရားေက်ာက္စာ (ဓာတ္ပံု ၁၉၊ ၂ဝ)

ကလ်ာမဂၢဇင္း၊ ၁၉၉၂၊ ဇူလိုင္လ၊ အမွတ္ ၈၉။

ဆက္ဖတ္မယ္

ျမန္မာတကၠသိုလ္မ်ားႏွင့္ ေရွးေဟာင္းသုေတသနပညာ - ေဒါက္တာသန္းထြန္း

အကၡရာတင္ျပီး ေရးမွတ္ထားတဲ့ အေထာက္အထားရွိမွ သမိုင္း ျဖစ္တယ္။ သက္ျကီးစကား သက္ငယ္ ျကားဆိုျပီး ေျပာ တိုင္း မယံုသင့္ဘူး ဆိုတဲ့စကား၊ ေရွ့တန္း ေရာက္လာတဲ့အခါမွာပဲ အရင္က ေရးမွတ္ ေျပာဆိုေနျကတဲ့ ဦးကုလား မဟာ ရာဇဝင္၊ ဦးထြန္းညို ရာဇဝင္သစ္၊ ရဟန္းပညာရွိ လူပညာရွိ ၁၃ ဦး မွန္နန္းေတာ္မွာ စည္းေဝးျပီး ေရးသားျပုစုတဲ့ မွန္နန္းရာဇဝင္ေတြမွာ၊ ကမၻာဦးက စျပီး၊ မဟာသမၼတက အဖရိုက္ရာ သားဆက္ခံတာကို၊ မင္းတစ္ပါးျပီး တစ္ပါး ေရးသား တင္ျပတာကို၊ ျခြင္းခ်က္မရွိ လက္ခံခဲ့ျကတယ္။ ေနာက္ အဂၤႅိပ္လူမ်ိုး Cocks တို့၊ Harvey တို့၊ Hall တို့၊ Pearn တို့က ျမန္မာရာဇဝင္ကို ေရးျပီး ဆယ္တန္းေက်ာင္းသံုး ျပ႒ဌာန္းလိုက္ျကတယ္။ ဦးဘသန္း၊ ဦးဖိုးက်ား၊ ဦးအံုး ေမာင္တို့က ေက်ာင္းသံုးစာအုပ္ ေရးျကတယ္။ အဲဒီအခါက ေရးသားပံုေတြကို ယွဉ္ျကည့္တဲ့အခါ၊ စာမ်က္နွာ အနည္း အမ်ားပဲ ကြာတယ္။ ၁၉ ရာစုနွစ္ေလသံနဲ့ ၂ဝ ရာစုနွစ္ေလသံပဲ ကြာျခားပါတယ္။ အေျကာင္းအရာ ေဖာ္ထုတ္ပံုက တူေနပါတယ္။



အေထာက္အထား စာေပ အေရးအသားရွိမွ သမိုင္း(history) ျဖစ္လို့၊ အျကိုသမိုင္း (prehistory)၊ အစသမိုင္း (prohistory) ေတြကို ဘာအေထာက္အထားနဲ့ ေရးမလဲ ဆိုတဲ့ေမးခြန္းကို ေျဖနိုင္ေအာင္၊ အခ်က္အလက္ စုေဆာင္းျကရ ပါတယ္။ အက်ိုးအေျကာင္း ဆက္စပ္ျပီး အရင္းခံကိစၥ(cause)၊ အျဖစ္အပ်က္ (event) နဲ့ ေကာင္းက်ိုး-ဆိုးျပစ္ (result) ဆက္ျပီး ေရးပါမွ၊ သမိုင္း ျဖစ္မယ္။ အကၡရာ အေထာက္အထား မရွိရင္၊ မနုႆေဗဒ(anthropology) ကို ေလ့လာရမယ္၊ ေရွးေဟာင္းသုေတသန(archaeology) ကို ေလ့လာရမယ္လို့၊ အေျဖထြက္လာပါတယ္။

            မနုႆေဗဒဆိုတာက အခု မ်က္ေမွာက္ေခတ္မွာပဲ၊ ကမၻာအရပ္ရပ္မွာ တိုးတက္မႈေတြနဲ့ ကင္းကြာျပီး ေရွးကလိုပဲ ေနထိုင္စားေသာက္ျမဲ ေနထိုင္စားေသာက္ ယံုျကည္ေဆာင္ရြက္တဲ့ လူေတြကို ရွာျပီး၊ သူတို့ကို ျကည့္ျပီး ငါတို့လည္း အရင္ အနွစ္တစ္ေထာင္က ဒီလိုပဲ ေနျကမွာပါလို့၊ မွန္းဆခ်က္ ျဖစ္ပါတယ္။ အဲဒါကို လူ ေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ားက လက္ခံခ်င္မယ္ မဟုတ္ပါ။ ဒါေပမဲ့ အေဖနဲ့သား အသက္အားျဖင့္ အနွစ္ နွစ္ဆယ္ ကြာမယ္၊ ဒီအနွစ္ နွစ္ဆယ္ရဲ့ဟိုဘက္ထိပ္မွာ အေဖ- အေမ ေနထိုင္ခဲ့ပံုနဲ့ ဒီဘက္ထိပ္မွာ ငါတို့လင္မယား ေနထိုင္ပံု တူသလား ေမးရင္၊ မတူဘူးလို့ပဲ ေျဖရမွာပါ။ ကိုယ့္ေျမး ျမစ္ ေတြလည္း ဒီလိုပဲ ေတြ့ျကရမွာပါ။ ဒါေပမဲ့ ေယဘုယ်စကား ေျပာတဲ့အခါ အမွားနဲ့အမွန္၊ မွားတဲ့ဘက္က မ်ားတတ္လို့ ခုခံ ျပီး မေျပာနိုင္၊ မေျပာဝံ့ပါ။ ဒါေပမဲ့ ျမစ္ထဲက​ ေရလို "အရင္ေရ ေနာက္ေရ" လို့ ခြဲမရေပမယ့္၊ အခုေရဟာ အရင္ေရ မဟုတ္ ေတာ့တာလည္း ေသခ်ာပါတယ္။ ေျပာင္းလဲတာေတာ့ ေသခ်ာတယ္။ တိုးတက္တယ္၊ ဆုတ္ယုတ္တယ္လို့​ ေျပာဖို့ကေတာ့ ခက္တယ္။ အေကာင္းဆံုး နမူနာ ျပရရင္၊ အရင္က ဒီလူမ်ိုးနဲ့ အခုလူမ်ိုး တစ္ဆက္တည္း ျဖစ္တာ မွန္ေပမယ့္၊ အရင္လူ ေတြ မရွိလို့ အရင္စရိုက္ အကုန္မေပ်ာက္ပါ။ မတူတာေတြလည္း အမ်ားျကီး၊ တူတာ​လည္း ရွိပါတယ္။ အဲဒီလို ခြဲျခား စိတ္ျဖာျပီး ျကည့္တဲ့အခါမွာမွ၊ တိုးတက္မႈလည္း ေတြ့မယ္၊ ဆုတ္ယုတ္တာလည္း ေတြ့မယ္။ ဆိုလိုတာကေတာ့ ေရွးလူေတြ ဘယ္လိုေနမလဲ သိခ်င္ရင္၊ အခုထိ မဖြံ့ျဖိုးတဲ့လူေတြကို ရွာျကည့္ပါ ဆိုတဲ့ အျကံေပးခ်က္ကိုလည္း ျခြင္းခ်က္နဲ့ လက္ခံရမွာ ျဖစ္ပါတယ္။ အဲဒါေျကာင့္ ေခတ္ေဟာင္းကို ေဖာ္ထုတ္ခ်င္ရင္၊ မနုႆေဗဒနည္းကို လိုက္နာရမွာက အေရး ျကီးတဲ့အခ်က္ တစ္ခု ျဖစ္ပါတယ္။

            ေရွးေဟာင္း​သုေတသန(archaeology) ကိုလည္း မသံုးဘဲ ေနလို့ မရပါ။ ပစၥည္းတစ္ခု ေကာက္ရတယ္ (surface find) ပဲျဖစ္ျဖစ္၊ တူးေဖာ္(excavation) လို့ရတယ္ပဲျဖစ္ျဖစ္ ရလာတဲ့ပစၥည္းကို-

(၁) ဒါကို ဘာအတြက္လုပ္တဲ့ ပစၥည္းလဲ၊

(၂) ဘယ္လိုလူက လုပ္တာလဲ၊

(၃) ဘယ္အခ်ိန္ကာလ လုပ္တာလဲ လို့

အေရးျကီးတဲ့ ေမးခြန္း(၃)ခုကို ေမးပါ။ ေျဖနိုင္မယ့္လူကို ရွာပါ။ ဒီမွာ မရ မေတြ့ရင္၊ နိုင္ငံျခားမွာ ရနိုင္ ေတြ့နိုင္မလား စူးစမ္းပါ။ ျပီးေတာ့မွ ပတ္ဝန္းက်င္ အေနအထားနဲ့ခ်င့္ခ်ိန္ျပီး ဘာအတြက္ ဘယ္သူေတြက ဘယ္တုန္းက လုပ္တာလဲလို့ အတိအက် မမွန္ေတာင္၊ အနီးစပ္ဆံုး မွန္ေအာင္ ေျဖနိုင္ျကပါလိမ့္မယ္။ ေရွးေဟာင္းသုေတသန(archaeology)ပညာဟာ အဲဒီေနရာမွာ အသံုးက်လာပါတယ္။

အစိုးရဌာနေတြမွာ "ေရွးေဟာင္းသုေတသနဌာန" ဆိုတာက၊ ၁၈၉၈ ေလာက္က ျမန္မာနိုင္ငံမွာ ရွိခဲ့လို့၊ ၁၉၉၈ ေလာက္မွာ အနွစ္တစ္ရာ ရွိပါျပီ။ အဲဒီေနရာက ေရွးပစၥည္းေတြကို

(၁) ေရွးအတိုင္း လက္ရာမပ်က္ ထိန္းေပးတယ္ (preservation)

(၂) ေနာက္ထပ္ မပ်က္ေအာင္လည္း ကာကြယ္ေပးတယ္ (conservation)၊

(၃) တတ္စြမ္းသမွ် ေရွးပံုစံကို ေဖာ္ထုတ္တယ္ (restoration)၊

ဒီသံုးခ်က္ကို အခုျမန္မာနိုင္ငံမွာ ရွိတဲ့ ေရွးေဟာင္းသုေတသနဌာန(Archaeology Department)က တည္တည္ျငိမ္ျငိမ္ စနစ္တက် ေဆာင္ရြက္ေပးေနတဲ့အတြက္ အမ်ားျကီး ေက်းဇူးတင္ရပါတယ္။

ရန္ကုန္ မနၱေလး အစရွိတဲ့ ျမို့ျကီးေတြမွာ ရွိတဲ့ တကၠသိုလ္ေတြမွာ၊ ေရွးေဟာင္းသုေတသနကို အထူးစိတ္ပါဝင္စားလာျက တဲ့အခ်ိန္က ျဖစ္ပါတယ္။ အဲဒီအခါက တူးေဖာ္ေရးေခါင္းေဆာင္ ဦးေအာင္ေသာ္ရဲ့ မွတ္တမ္းအရ၊ ၁၁ ဇြန္ ၁၉၅၉ မွ ၁ စက္တင္ဘာ ၁၉၅၉ အထိ၊ ေတာင္တြင္းျကီး အေနာက္ေတာင္ ၁၂ မိုင္အကြာ ကကၠိုခြရြာေျမာက္ (လက္တီတြဒ္ ၂ဝံ ေျမာက္၊ ေလာင္ဂ်ီတြဒ္ ၉၅ ဒီဂရီ ၂၃' အေရွ့)မွာ၊ ဘာေတြ ေတြ့သလဲ၊ သူတို့ တူးေဖာ္ေပးသမွ် ငါတို့အတြက္ပါကလားလို့ ကြ်န္ေတာ္တို့ ေက်ာင္းသားေတြပါ ေခၚသြားျပီး တူးေဖာ္ေရးစခန္းမွာ ေန့ရက္မ်ားစြာ သြားေရာက္ေလ့လာခဲ့ျကပါတယ္။ ေရွးေဟာင္းသုေတသနဌာနကလည္း သိပ္ဝမ္းသာျပီး

(၁) တူးေဖာ္ဖို့ ေျမကြက္ကို ဘယ္လို ရွာရတယ္၊

(၂) ေျမလွြာအလိုက္ ဘယ္လို တူးရတယ္၊

(၃) ေရွးေဟာင္းပစၥည္း ေတြ့ရင္၊ ဘယ္အေျခအေနမွာ ဘယ္လို ေတြ့တယ္ ဆိုတာကို၊ စနစ္က်က် မွတ္တမ္းယူရတယ္၊

(၄) အခုလို ရတဲ့ပစၥည္းကို အေသအခ်ာ ေလ့လာျပီးေနာက္ အစီရင္ခံစာ ေရးရတယ္၊

ဆိုတာေတြကို အေသးစိတ္ (လက္ေတြ့က်က်) သင္ေပးတဲ့အျပင္၊ ေက်ာင္းသားတစ္ေယာက္ကို ေန့စားအလုပ္သမား တစ္ေယာက္ကို ေပးတဲ့လုပ္ခ (သံုးက်ပ္ခြဲ) ေန့စဉ္ ေပးပါေသးတယ္။

၁၉ စက္တင္ဘာ ၂ဝဝ၄။


မိုးဂ်ာနယ္၊ နိုဝင္ဘာ၊ ၂ဝဝ၄၊ ၁၁၂-၁၁၅။

ဆက္ဖတ္မယ္

လက္၀ါးျပကာရတဲ့ ႏိုင္ငံ - ေဒါက္တာသန္းထြန္း

နိုင္ငံဟူေသာ ေဝါဟာရကို ပုဂံေခတ္ကပင္ စတင္ ေတြ့ရွိခဲ့ပါတယ္။ (ပံု ၁၉ က၆) ၇ ေအာက္တိုဘာ ၁၁၉၆၊ ၁၈ စက္တင္ဘာ ၁၁၉၈) ပုဂံေခတ္ ခရစ္ တစ္ဆယ့္နွစ္ရာစုနွစ္ ကုန္ခါနီး ဒုတိယစည္သူ(? ၁၁၆၅-၁၂၁၁) လက္ထက္ ပုဂံနိုင္ငံ ရဲ့ အက်ယ္ကို ေျပာရရင္

အေရွ့ သံလြင္ျမစ္

ေတာင္ သလင္ေျက  (Cape Salang, Phukhet)

အေနာက္ မစၦဂီရိ (? Chin Hills)

ေျမာက္ ငေဆာင္ခ်ံ (? Bhamo)



ထိျဖစ္တယ္လို့ ဓမၼရာဇိက ဘုရားေက်ာက္စာ (ပံု ၁၉)မွာ ေရးထားပါတယ္။ ေျမပံု "လက္ဝါးျပကာရတဲ့နိုင္ငံ ၁၈ ေဖေဖၚဝါရီ ၁၅၆၄" ကို ျကည့္ပါ။ ဟံသာဝတီ ဆင္ျဖူရွင္လက္ထက္မွာ အာသံ၊ မဏိပူရ၊ ကိုးရွမ္းျပည္၊ လူးတစ္ဆယ့္နွစ္ ပနၷာသ (Sisom Panna)၊ ဇင္းမယ္ (Chiengmai)၊ ယိုးဒယား (ထိုင္း Thailand)၊ အဲဒီေလာက္ထိ က်ယ္ျပန့္လာတယ္။ ဒီနယ္ေတြကို နိုင္ငံလို့ ေခၚပါတယ္။ တိုက္ခိုက္ေအာင္နိုင္လို့ "နိုင္"ဆိုတဲ့စကားလံုး (ေဝါဟာရ)အျပင္ ခ်စ္ခင္ရင္းနွီးျပီး သမီးကညာ ဆက္တာမ်ိုးနဲ့ လက္ေအာက္ခံမဟာမိတ္ (Subordinate Alliance) ျဖစ္လာတဲ့အခါ ျဖည့္စြက္ ျပည့္ဝလာ လို့ ရည္ငံ ဆိုတဲ့စကားက "ငံ" ကို ယူျပီး "နိုင္ငံ" ျဖစ္လာတယ္လို့ ထင္ရပါတယ္။ ခ်စ္ျကည္တယ္၊ ျပည့္ဝတယ္၊ သံတမန္ လဲလွယ္ျပီး လက္ေအာက္ခံ ျဖစ္လာတဲ့ပေဒသရာဇ္ဟာ သူ့မူလေနရာမွာပဲ "အသက္အိုးအိမ္ စည္းစိမ္မပ်က္" ဆက္လက္  ေနခြင့္ရတယ္။ စစ္အဂၤ࿿ါ ခင္းက်င္းျပီး ျခိမ္းေျခာက္ရံုနဲ့ သမီးကညာဆက္၊ အခြန္ဆက္တာကို "လက္ဝါးျပကာ ေအာင္တယ္ "လို့ (မွန္၊ ၂၊ ၁၉၅၇၊ ၃၆၈) ေဖာ္ျပတတ္ပါတယ္။

သကၠရာဇ္ ၉၂၅ ခု၊ တေပါင္းလဆန္း ၈ ရက္ (၁၈ ေဖေဖၚဝါရီ ၁၅၆၄) တြင္ ဆင္ျဖူဆင္နီမ်ားသခင္ ဘဝရွင္ မင္းတရား ျကီးဘုရားသည္ တိုင္းျကီးျပည္ျကီးအေပါင္း ထီးေဆာင္းမင္းတကာတို့နွင့္ တကြ ခ်ီေတာ္မူ၍ လုပ္ျကံေတာ္မူလွ်င္ ဘုန္း လက္ရံုး အာဏာနွင့္ျပည့္စံုေတာ္မူေသာ မင္းတို့ေနရာ ျဖစ္ေသာ ဒြာရာဝတီ အမည္ရွိေသာ ယိုးဒယား(ထိုင္း)ကို လက္ဝါး ျပကာ ေအာင္ျမင္ေတာ္မူသည္။ (မွန္၊ ၂၊ ၁၉၅၇၊ ၃၆၈)

ယိုးဒယား(ထိုင္း)မင္း သားေတာ္ျကီး မဟိန္ကို ယိုးဒယား(ထိုင္း) (Ayuthia) မွာပဲ မင္းျမွောက္ခဲ့ျပီး နန္းက်မင္းရယ္၊ သားေတာ္အငယ္ ျဗရာမသြန္ရယ္၊ အမတ္ျကီးျဗစကၠိရယ္ ဆင္ျဖူေလးစီးရယ္ ယူျပီး ဟံသာဝတီကို ျပန္ခဲ့ပါတယ္။ ယိုးဒ ယား(ထိုင္း)က နွစ္စဉ္ဆက္သြင္းရမယ့္ အခြန္က တိုက္ဆင္ ၃ဝ၊ ေငြ ၃ဝဝ (သံုးပိႆာ)၊ တနသၤ࿿ာရီသဘၤ࿿ောအေကာက္ ျဖစ္ ပါတယ္။ ယိုးဒယား(ထိုင္း)က ေခၚယူခဲ့တဲ့ လက္မႈပညာ ထူးခြ်န္သူေတြက

-ဆံထံုးရကင္တတ္သူ

-ဆင္ေဆးသမား

-ပိသုကာ

-ပန္းခ်ီ

-ပန္းဆိုးတတ္သူ

-ပန္းတေမာ့

-ပန္းတယား

-ပန္းေတာ့

-ပန္းတည္း

-ပန္းတိမ္

-ပန္းပု

-ပန္းပဲ

-ပန္းပြတ္

-ပန္းယြန္း

-ျမင္းေဆးသမား

-လက္သမား

-သဘင္သည္

-အေက်ာ္အေလ်ာ္ အေပါင္းအက်စ္တတ္သူ

-အထံုအနံ့ေကာင္းေအာင္ ေဖာ္စပ္တတ္သူ

ေတြကို သားမယားပါ အားလံုးသိမ္းျပီး ဟံသာဝတီကို ေခၚခဲ့တယ္။ အရပ္အကြက္ ခ်ျပီး ေနေစတယ္။ ယိုးဒယား(ထိုင္း) ျမို့မွာ ပ်က္စီးေနတဲ့ ဂူေက်ာင္းဘုရားတန္ေဆာင္း၊ ဇရပ္အားလံုးကို ျပင္ပါဆိုျပီး ယိုးဒယား(ထိုင္း)မင္းကို ေငြသံုးပိႆာ ေပးအပ္ခဲ့တယ္။ သက္ေတာ္ေစ့ ပဉၥင္းခံတယ္။ ရဟန္းတစ္ရာကို ဆြမ္းေကြ်းတယ္၊ ပရိကၡရာရွစ္ပါး လႉတယ္။ ယိုးဒယား (ထိုင္း)မင္းက "ခ်စ္ျကည္ေလးျမတ္လွစြာေသာ သမီး" ေရွြပိႆာတစ္ရာလုပ္ မင္းေဆာင္ မင္းေယာင္၊ မင္းခမ္းမင္းနား၊ ေငြတစ္ပိႆာ၊ ဆင္ေကာင္းတစ္​ဆယ္ ထပ္ျပီး ဆက္သတယ္။ ဟံသာဝတီကို ၂၈ မတ္ ၁၅၆၄ ျပန္ေရာက္တယ္၊ ၁၅ ေမ ၁၅၆၄ မွာ ရာဇေဒဝီဖုရား နတ္ရြာစံတယ္၊ ခုနစ္ရက္တိုင္တိုင္ ငလ်င္ျကီး လႈပ္လို့ ဂူဘုရားေက်ာင္းေတြ ျပိုပ်က္တယ္။ ေငြ ေတာ္တစ္ရာထုတ္ေပးျပီး ပ်က္သမွ် ျပင္ရတယ္။

ကလ်ာမဂၢဇင္း၊ အမွတ္ ၁၈၃၊ ၂ဝဝဝ။

ဆက္ဖတ္မယ္

ေရွးေဟာင္းပစၥည္းထိန္းသိမ္းေရး - ေဒါက္တာသန္းထြန္း

ေရွးေဟာင္းပစၥည္းကို ရွာတယ္ဆိုတာက အရင္က အျဖစ္အပ်က္ေတြကို ေဖာ္ထုတ္ခ်င္လို့ ျဖစ္ပါတယ္။ ေရွးပစၥည္းေတြက ကုန္ခဲ့တဲ့ေခတ္ကလူေတြ ဘယ္လို အဝတ္အစားေတြကို နွစ္သက္ျမတ္နိုး ​စားေသာက္ျကတယ္။ ဘယ္လို အဝတ္တန္ဆာ ကို ဝတ္ဆင္ျကတယ္။ ဘယ္လိုေနျကတယ္။ ဘာကို ယံုျကည္တယ္ဆိုတဲ့အခ်က္သံုးခ်က္ကို ေဖာ္ထုတ္ခ်င္လို့ ျဖစ္ပါတယ္။ အဲဒီလို ရွာေဖြလို့ ေတြ့တဲ့ ပစၥည္းေတြကို တယုတယ ထုပ္ပိုးျပီး သိမ္းထားလိုက္တာကေတာ့ အလြယ္ဆံုးေပါ့။ ဒါေပမဲ့ ျပတိုက္၊ စာျကည့္တိုက္နဲ့ပညာရွင္ေတြကေတာ့ ေရွးပစၥည္းတစ္ခု ရလာရင္ လုပ္ရမယ့္အလုပ္က ေလးမ်ိုး ေပၚလာတယ္။



(၁) ဘာပစၥည္းလဲလို့ ေဖာ္ထုတ္ရမယ္ (identification)

(၂) ဘယ္တုန္းက ဘယ္သူက၊ ဘာအတြက္ လုပ္သြားသလဲလို့ ရွာရမယ္ (dating)

(၃) ဒီပစၥည္းကို ရထားတဲ့အတိုင္း ဆက္ျပီး ထိန္းရမယ္ (conservation)

(၄) ဒီပစၥည္းကို မေပ်ာက္မပ်က္ရေအာင္ ထိန္းရမယ္ (preservation)

(၅) ပ်က္သေလာက္ပဲ ျပင္ရမယ္ (renovation)



(၁) ဘာပစၥည္းလဲလို့ ေဖာ္ထုတ္တဲ့အခါ လြယ္တာရွိသလို၊ ခက္တာလည္း ရွိပါတယ္။ ခပ္လြယ္လြယ္ နမူနာျပရင္ တုတ္ ေခ်ာင္းေတြ့တဲ့အခါ ကနုတ္တံလား၊ တူလား၊ သိဖို့လိုတယ္။ ေပစာေတြ့တဲ့အခါ ေလာကီလား၊ ေလာကုတၱရာလား သိဖို့လို တယ္။ ဇာတာေတြ့တဲ့အခါ ဖြားတာလား၊ ေသတာလား၊ ဥကင္သ ဖြင့္တာလား သိရမယ္။ စာရင္းဇယားေတြ့ရင္ ဖြားေသ စာရင္းလား၊ အိမ္ေထာင္စာရင္းလား၊ အေရာင္းအဝယ္လား၊ အေကာက္အခြန္လား၊ အေပါင္အနွံလား၊ ခြဲျပီး သိဖို့လိုပါ တယ္။ ေျမပံုေတြ့ရင္ သာသနာေျမ၊ မင္းေျမ၊ အသည္ေျမ၊ ခြဲျပီး သိဖို့လိုပါတယ္။ အဂၤႅိပ္ေျမပံုမွာ ထိပ္က ေျမာက္၊ ျမန္မာ ေျမပံုမွာ ထိပ္က အေရွ့ ျဖစ္ပါတယ္။ ပုရပိုက္မွာ ဝမ္း(verso)၊ ေက်ာ(recto) ခြဲရျပန္တယ္။ အသံုးျပုတဲ့အခါ ေက်ာက္စာ ရဲ့ဘယ္မ်က္နွာ၊ စာေျကာင္း ဘယ္ေလာက္မွာ ပါတယ္လို့ အတိအက်ေဖာ္ျပရပါတယ္။ လူေတြ့ေမးျမန္းခ်က္ဆိုရင္ အပို အလိုေတြ ရွိတတ္တယ္။ ယွဉ္ျပိုင္ မစစ္ေဆးဘဲ မသံုးဝံ့ပါ။ ရက္စြဲ အပိုအလို၊ ေရွ့ေနာက္ မညီမညွြတ္ ျဖစ္တတ္တယ္။ သူ ေျပာတာကို ျပန္စစ္မယ္ဆိုရင္ အေမးခံရသူက စိတ္ဆိုးလိမ့္မယ္။ သူမသိေအာင္ လုပ္ပါ။

(၂) ပစၥည္းတစ္ခု ရလာရင္ ဘယ္သူ ဘယ္တုန္းက ဘာအတြက္ လုပ္တာလဲ ဆိုတာ သိရမယ္။ သိပ္ေဟာင္းတဲ့ပစၥည္းဆို ရင္ ဓာတ္ခြဲခန္း တင္ရမယ္။ ျပတိုက္ေတြ သြားျပီး အလားတူပစၥည္းမ်ိုး ရွာရမယ္။ သဲလြန္စ ရွာရမယ္။ သဲလြန္စ ဆိုတဲ့ နာမည္ကပဲ မခိုင္မျမဲ အရွာရခက္တဲ့ပစၥည္းလို့ ဆိုလိုတယ္။ အင္မတန္ ပင္ပန္းတယ္။ အခ်ိန္ကုန္မယ္။ ပင္ပန္းရက်ိုးနပ္ သလို၊ အက်ိုးမဲ့ အခ်ည္းအနွီး ျဖစ္သြားတာလည္း ရွိတတ္ပါတယ္။ ရွာပါတယ္၊ မေတြ့ဘူးဆိုရင္ ခြင္လွြတ္မယ္။ မရွိလို့ မသိဘူးဆိုရင္ ခြင့္မလွြတ္ပါ။ ရွက္ဖို့လည္း ေကာင္းပါတယ္။

(၃) ကိစၥတစ္ခု ဘယ္တုန္းက ျဖစ္သလဲ၊ ပစၥည္းတစ္ခု ဘယ္တုန္းက လုပ္သလဲ သိဖို့လိုပါတယ္။ radio carbon dating တို့၊ thermo-luminecent dating ဆိုရင္ ျပည္တြင္းမွာ မရ၊ အေျဖကို နည္းနည္း ေစာင့္ရမယ္။ ေဒၚလာနည္းနည္း သံုးရ မယ္။ ရက္စြဲေဖာ္တဲ့အခါ relative dating နွိုင္းယွဉ္ခ်က္နဲ့ ေဖာ္တာလည္း ရွိတယ္။ absolute dating အတိအက် ေဖာ္နိုင္ တာလည္း ရွိတယ္။ နွိုင္းယွဉ္ခ်က္ လုပ္ရရင္ ေအာက္က်မခံဘဲ၊ ဒါက studied guess ခ်င့္ခ်င့္ခ်ိန္ခ်ိန္ မွန္းတာလို့ ေျပာ ေလ့ရွိျကတယ္။ ဒါက ေက်ာက္ေခတ္ေဟာင္းကလို့ ေျပာရင္၊ အရင္နွစ္ ၂ဝဝဝဝ ဝန္းက်င္လို့ ေျပာတာ ျဖစ္ေလေတာ့ ဒါထက္ပိုျပီး အနုမစိပ္နိုင္ေတာ့ပါ။ သမိုင္းသမားေရာ တူးေဖာ္ေရးသမားပါ သတိထားရမယ့္အခ်က္က၊ "လိုခ်င္တာ မရွာ နဲ့၊ ေတြ့တာမွတ္" ဆိုတဲ့အခ်က္ပဲ ျဖစ္ပါတယ္။ ေနာက္တစ္ခ်က္က သိပ္ေရွးက်တဲ့ အျကိုသမိုင္း(prehistory) ဆိုရင္၊ အေရွ့အာဖရိက ေတြ့ရွိခ်က္ေတြကို စံတင္ျပီး၊ တျခားေဒသက လူေတြက အလုပ္လုပ္ျကရပါတယ္။ ေငြကုန္ေျကးက် မ်ား လို့ ခ်မ္းသာသူေတြရဲ့အေထာက္အပံ့ မပါဘဲ လုပ္လို့ မျဖစ္သေလာက္ ျဖစ္ပါတယ္။ ဒီပစၥည္းေတြဟာ နွစ္ေပါင္း ရာနဲ့​ ေထာင္နဲ့ခ်ီျပီး ေျမျကီးထဲမွာ ​ရွိေနတာ၊ ​မင္းတို့ ဆပ္ေဆာ့လို့ အခုပ်က္စီးကုန္ျပီလို့ အေျပာမခံရေအာင္၊ ေရွးေဟာင္းသုေတ သနသမားေတြက အလုပ္စခန္းမွာ သိပ္ျပီး ေစ့စပ္ေသခ်ာပါတယ္။ အဲဒါအတြက္ သူတို့ကို အမ်ားျကီး ခ်ီးက်ူးရပါတယ္။ အင္ဂ်င္နီယာက ပိုက္ဆံ ဘယ္ေလာက္ကုန္တယ္။ ဒီမွာ တိုက္အိမ္ျပီးျပီလို့ လက္ညွိုး ထိုးျပသလို၊ ေရွးေဟာင္းသုေတသန သမားကလည္း ပိုက္ဆံ ဘယ္ေလာက္ကုန္တယ္၊ ဒီမွာ ပုဆိန္အက်ိုးလို့ ျပရတဲ့လူေတြပါ။

(၄) ေရွးေဟာင္းသုေတသနမွာ နွိုင္းယွဉ္ခ်က္ အျမဲလုပ္ရပါတယ္။ ဒီေနရာက တူးကြက္နဲ့၊ ဟိုေနရာက အလားတူ တူး ကြက္ နွိုင္းယွဉ္ျကည့္သင့္သလို၊ ဒီနိုင္ငံက တူးကြက္နဲ့ဟိုနိုင္ငံက အလားတူတူးကြက္ နွိုင္းယွဉ္သင့္ပါတယ္။ အခု ျမန္မာ နိုင္ငံရဲ့အခက္အခဲက တျခားနိုင္ငံက တိုးတက္ပံုနဲ့ ကြာလြန္းတယ္။ နွိုင္းယွဉ္ျကည့္ဖို့လည္း မလြယ္ပါ။ ဒါကို လြန္ေျမာက္ဖို့ နည္းက ျပည္ပဆက္သြယ္ေရး လြယ္ကူဖို့နဲ့ေငြေျကး ျပည့္စံုဖို့ လိုပါတယ္။ ဒါကို အက်ယ္တဝင့္ စဉ္းစားဖို့ မလိုပါ။ အခု အေျခအေနအရ ခက္ခဲေနတာသာ ျဖစ္ပါတယ္။ လြန္ေျမာက္နိုင္စရာ အေျကာင္း ရွိပါတယ္။

(၅) ေနာက္ဆံုးအခက္အခဲက တူးေဖာ္ေရးမွာ အရည္အခ်င္းရွိတဲ့ ကြပ္ကဲမယ့္လူ၊ မလံုေလာက္တာ ျဖစ္ပါတယ္။ ကမၻာ့ နိုင္ငံျကီးေတြရဲ့ ျကီးမားတဲ့ တူးေဖာ္ေရးစခန္းေတြမွာေတာင္၊ ဒီအခက္အခဲမ်ိုး ရွိတာေျကာင့္ ျမန္မာနိုင္ငံမွာ ပိုျပီး ျကီးက်ယ္မယ္ ထင္ပါတယ္။ နိုင္ငံျခားနဲ့ ပူးတြဲျပီး ေဆာင္ရြက္ရင္ ျဖစ္နိုင္စရာ ရွိတယ္။ ပူးတြဲ ေဆာင္ရြက္တာလည္း ရွိျပီ လို့သိရပါတယ္။

(၆) တူးေဖာ္ေရးက ပစၥည္းထြက္လာတဲ့အခါ၊ အားကိုးေလာက္တဲ့ ဓာတ္ခြဲခန္း ရွိဖို့လိုပါတယ္။ တူးေဖာ္တဲ့အလုပ္(lab work) မွာ ထူးခြ်န္တဲ့လူ လိုပါတယ္။

(၇) စစ္ေဆးျပီးတဲ့အခါ အက်ိုးအေျကာင္း ျပည့္စံုေအာင္ ျပန္ေျပာရတယ္။ အေကာင္းဆံုးကေတာ့ အစီရင္ခံစာ ေရးျပီး၊ ပံုနွိပ္ ျဖန့္ေဝရပါတယ္။ ဒါကို မလုပ္ဘဲ မေနသင့္ပါ။ အထူးသျဖင့္ ပညာရွင္ေတြက သိခ်င္လို့၊ ေစာင့္ရပါတယ္။

အခုေျပာတဲ့ အခ်က္ေတြကို မလုပ္နိုင္ေကာင္းလားလို့ အျပစ္ရွာတဲ့ သေဘာ မပါပါ။ မပ်က္မကြက္ လုပ္သင့္တယ္။ ပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္ရင္ ျဖစ္နိုင္စရာ ရွိတယ္လို့ ေဆြးေနြးျခင္းသာ ျဖစ္ပါတယ္။

၂ဝဝ၄၊ စတိုင္သစ္၊ ဩဂုတ္လ၊ ၁၆-၂​ဝ။

ဆက္ဖတ္မယ္

ဆင္ဆိပ္ ျမိဳ႕ေဟာင္း

ဆင္ဆိပ္ ျမိဳ႕ေဟာင္း (၁)  ေညာင္ခရားျမိဳ႕ေဟာင္း

ဆင္ဆိပ္ရပ္ကြက္ေပၚတြင္ ျမိဳ႕ေဟာင္းရာကို ေကာင္းကင္ ဓါတ္ပံုမွ ျမင္ရျခင္း ျဖစ္၍ ဆင္ဆိပ္ျမိဳ႕ေဟာင္းဟု အမည္ တပ္ျခင္း ျဖစ္ပါသည္။ ေရွးက ေညာင္ခရားျမိဳ႕ေဟာင္း ဟု ေခၚသည္။ ဤ အေခၚ မွန္ မမွန္ မသိပါ။ ရာဇဝင္မွာ လုပ္ဇာတ္ ျဖစ္ေနပါသည္။ ဆင္ဆိပ္ ေခၚေခၚ ေညာင္ခရား ေခၚေခၚ ယာယီပဲ ျဖစ္ပါသည္။

အေရွ႕ဘက္ႏွင့္ ေတာင္ဘက္ ျမိဳ႕ရိုးႏွစ္ခုကို အထင္ရွားဆံုး ေတြ႕ရသည္။ ျမိဳ႕၏ ပံုသ႑ာန္မွာ စတုဂံ ပံုျဖစ္သည္။ က်ံဳး တစ္ထပ္ ျမိဳ႔ရိုး တစ္ထပ္သာ ရွိသည္။ အေနာက္ဘက္ျမိဳ႕ ရိုးကား ရွာမေတြ႕ေတာ့ေပ။ ကားလမ္းေဖာက္ရာတြင္ ပါသြားဟန္ တူသည္။ ျမိဳ႕ေဟာင္းအတြင္း ေရွးေဟာင္း ဘုရား သံုးဆူ ေတြ႕ရျပီး တစ္ဆူမွာ ထားဝယ္တြင္ ထင္ရွား ေသာ ၾသရဂဠဳန္ ေစတီ ျဖစ္သည္။

ဆင္ဆိပ္(၂) ေညာင္ရမ္း သို႔ သုခနဂရ

ဆင္ဆိပ္(၁)( ေညာင္ခရား) အေရွ႕ဘက္ျမိဳ႕ရိုးႏွင့္ ကပ္ လ်က္ ေနာက္ထပ္ျမိဳ႕ေဟာင္းရာ တစ္ခု ေကာင္းကင္ဓါတ္ပံု တြင္ေပၚေနသည္။ ဦးေအာင္ျမင့္က ဆင္ဆိပ္ျမိဳ႕ေဟာင္း (၂) သုခနဂရ ဟု အမည္ေပးထားသည္။  အခ်ိဳ႕ကလည္း မဟာသုခနာဂရ ဟုလည္း ေခၚသည္။

ေရွးေဟာင္းမွတ္တမ္းမ်ားအဆိုအရမွာလည္း မဟာ သုခနဂရ ျမိဳ၏ မူလေနရာသည္ ယခု ထားဝယ္ ေလဆိပ္ ေနရာဝန္းက်င္ပင္ျဖစ္ပါသည္။ ဒီေနရာကေန မဟာသုခနာဂရ စာပါ ခဲဒဂၤါးေတြ ေတြ႕ရသည္။ ခဲျပား ႏွစ္မ်ိဳး ရွိသည္ကို ေတြ႕ရသည္။  ပထမတမ်ိဳးမွာ ခဲျပား အဝိုင္း ျဖစ္၍ အခ်င္းဝက္ ႏွစ္လက္မခြဲခန္႔ ရွိသည္။ မ်က္ႏွာ တဖက္တြင္ စက္ဝိုင္းႏွစ္ထပ္ၾကား ဗိႏၶဳအစက္ေျပာက္မ်ား ပါျပီး ဒုတိယ စက္ဝိုင္း တတိယ စက္ဝိုင္းၾကားတြင္ မဟာ သုခနာဂရ ဟူေသာ ေလးေထာင့္စာလံုး စာတန္းပါသည္။
အလယ္ဗဟိုတြင္ ေရာင္ခ်ည္လက္လိုလို ႏွစ္ဖက္ခြ်န္ေလးခု ၾကက္ေျခခတ္ပံု ပါသည္။

ဒုတိယတမ်ိဳးမွာ အဝိုင္းပံု အရြယ္အစားခ်င္း ပထမတမ်ိဳးႏွင့္ တူေသာ္လည္း မ်က္ႏွာႏွစ္ဖက္လံုးတြင္ မတူညီသည္မ်ား ရွိသည္။ မ်က္ႏွာတစ္ဖက္တြင္ တိုးရုပ္ေနရာ၌ ေရလွိုင္းႏွင့္ ေလွလိုလို ငွက္လိုလို မထင္မရွား ပံုပါသည္။ အျခားတဖက္ တြင္ မဟာသုခနဂရ စာလံုး စာတန္းပံုပါသည္။ အခ်ိဳ႕ ဒဂၤါးမ်ားတြင္ စာလံုးေျပာင္းျပန္ ျဖစ္ေနသည္။ အခ်င္း လက္မဝက္ခန္႔ရွိ အလယ္ဗဟို စက္ဝိုင္းကို (၄) စိတ္ စိတ္ထားျပီး တစ္စိတ္တြင္ အစက္အေျပာက္ ၃ ခုစီပါသည္။
ဗဟိုခ်က္ကို အစက္ၾကီး တစ္စက္ျဖင့္ ေဖာ္ျပထားသည္။ ခဲကို သြန္းထားသည့္ လက္ရာမွာ ၾကမ္းတမ္းသည္ဟု ဆို ရေပမည္။

ေဒါက္တာေက်ာ္သက္၏ ျပည္ေထာင္စု ျမန္မာႏိုင္ငံေတာ္ သမိုင္း စာ ၇၆ တြင္ ေဖာ္ျပထားသည္မွာ ပုဂံေခတ္ အေလာင္းစည္သူမင္းသည္ တနသၤာရီတိုင္း ျမိတ္သို႕ တိုင္ ေအာင္ ကိုယ္ေတာ္တိုင္ တိုင္းခန္းလွည့္လည္ ၾကြခ်ီ၍ ပုဂံမင္းတို႔၏ တန္ခိုးအာဏာ ျပခဲ႔သည့္ အေထာက္အထား ရွိေၾကာင္း သိရေပသည္။ ထိုအဆိုသည္ ဆရာၾကီး ထားဝယ္ေက်ာ္မင္း ဆိုေသာ မဟာသုခနဂရျမိဳ႕ကို အေလာင္းစည္သူမင္း တည္သည္ ဟူေသာ အဆိုကို ေထာက္ခံေနသကဲ႔သို႔ ရွိသည္။ ယာယီနန္းေတာ္ ျဖစ္ဟန္ တူသည္။

ဆင္ဆိပ္ (၂) ၏ အေနာက္ဘက္ ျမိဳ႕ရိုး သည္ ဆင္ဆိပ္ (၁) ျမိဳ႕ရိုးႏွင့္ ေပါင္းစည္း၍ တည္ရွိရာမွ ေတာင္ဘက္သို႔ ကိုက္ ၁၂၀ ေက်ာ္မွ် တည္ရွိျပီး ေတာင္ဘက္ျမိဳ႕ရိုးႏွင့္ လာဆံုေနသည္။ ေျမာက္ဘက္ အေနာက္ဘက္ ေတာင္ဘက္ ျမိဳ႕ရိုးရာမ်ား ရွိေသာ္လည္း အေရွ႕ဘက္ျမိဳ႕ရိုး ကိုမူ ရွာမေတြ႕ေခ်။

ထူးျခားမွုတစ္ခုမွာ ေတာင္ဘက္ ျမိဳ႕ရိုးတန္း၏ ေတာင္ဘက္ ကိုက္ (၂၀၀) ခန္႔တြင္ ခင္တန္းရွည္ၾကီး တစ္ခု ေတြ႕ရျခင္း ပင္ျဖစ္သည္။ ဤကုန္းတန္း ရွည္ၾကီးသည္ လက္ဝဲကြ်န္း ရပ္ကြက္မွ အေရွ႕စူးစူးသို႔ ကားလမ္းေဘးကို ေျမွာင္၍ အိမ္ေရွ႕ျပင္ရြာအထိ ေျဖာင့္တန္းစြာ တည္ရွိသည္။ ထားဝယ္ေလဆိပ္ ေလယာဥ္ေျပးလမ္းသည္ ဤ ျမိဳ႕ရိုးႏွင့္ ကိုက္ ၄၄၀  ေတာင္ဘက္ျမိဳ႕ရိုး ေတာင္ဘက္ရွိ ကုန္းတန္း ရွည္ၾကီးမွာ ကိုက္ေပါင္း ၁၅၀၀ ေက်ာ္ ခန္႔မွ် တစ္မိုင္နီးပါး ရွိသည္။

ေနာက္ထူးျခားခ်က္မွာ ဤ ျမိဳ႔ေဟာင္းအတြင္း ျမိဳ႕ကုိ ေတာင္ဘက္ျခမ္းႏွင့္ ေျမာက္ဘက္ျခမ္း ခြဲျခားသကဲ႔သို႔ ရွိေစေသာ အရာေဟာင္း တစ္ခုကိုလည္း ေတြ႕ရွိရျခင္း ျဖစ္သည္။ ေတာင္ဘက္စြန္းမွာ ျမိဳ႕ရိုးကုန္းတန္းရွည္ၾကီး သည္ အိမ္ေရွ႕ျပင္ရြာအနီး ထန္းေတာျပင္ေခ်ာင္း၌ အဆံုးသတ္ထားသျဖင့္ ေျမာက္ဘက္ျမိဳ႕ရိုးထိပ္ကိုလည္း ေတာင္ဘက္ျမိဳ႕ရိုးထိပ္ႏွင့္ မ်ဥ္းျပိဳင္ထား၍ တြက္ယူရမည္ ဆိုပါက ျမိဳ႕၏ ဧရိယာသည္ ဧက ၁၇၀ ခန္႔ ရွိမည္ဟု ခန္႔မွန္းရသည္။ (၁၉၈၄ ခုႏွစ္ တနသၤာရီတိုင္း မွတ္တမ္း ေအာက္တိုဘာလ ၁၅ ရက္)

ဆက္ဖတ္မယ္

ဗဟၼီအကၡရာတို႔က ေျပာေသာ တနသာၤရီတိုင္း ျမိဳ႕ေဟာင္း မ်ား၏ သက္တမ္း

ျဗဟၼီစာပါအုတ္သက္တမ္း
            ဘီစီ ၆ရာစု -၃ရာစု သုံး ျဗဟၼီ အကၡရာ ေတြ ေရးထိုးပါရွိတဲ႔ ေရွးအုတ္ေတြရဲ႔ သက္တမ္းကို ဘယ္လို သတ္မွတ္ျကသလဲ ။ အိနၵိယ ျပင္ပ အျခားေဒသေတြမွာ ေတြ႔တ့ဲ ျဗဟၼီအကၡရာပါအုတ္ေတြကို ေအဒီ ဦးပိုင္း ရာစု ေတြန့ဲပဲ ေျပာဆိုေနျကတာေတြ႔ရလို့ပါလို့ စာဖတ္သူ တဦး က ေမးထားပါတယ္။ ေမးသင့္ေမးထိုက္တ့ဲ ေမးခြန္း ေကာင္းတခုပါ။ ျမန္မာနိုင္ငံေတြ႔  ျဗဟၼီစာပါ အုတ္ေတြရ႔ဲ သက္တမ္းကို ေသခ်ာ သိခ်င္ပုံရပါတယ္။
            
ျမန္မာနိုင္ငံေတြ႔ ျဗဟၼီ အကၡရာပါေရွးအုတ္ေတြရဲ႔ သက္တမ္းန့ဲ ပတ္သက္လို့ သေရေခတၱရာ.. ဗိႆနိုး, ဟန္လင္း ပ်ဴေခၚျဗဟၼာ ဗမာ ျမိဳ႕ေဟာင္းျကီး ၃ျမိဳ႕ မွာ ေတြ႔ရတ့ဲ အဲဒီစာပါ ေရွးေဟာင္းအုတ္ေတြကို သာဓက ထားျပီး ျကိုးစား ေျဖျကည့္ေပးပါမယ္။
              
သေရေခတၱရာနဲ႔ ဟန္လင္းမွာ ျဗဟၼီစာပါ ေရွးေက်ာက္စာ ေတြနဲ႔ ေရွးအုတ္ခဲေတြ ေတြရျပီးဗိသနိုးမွာ ျဗဟၼီစာပါ ေျကးထည္ေတြနဲ႔ ေျမမီးဖုတ္ပစၥည္းေတြ  ေတြ႔ရွိထားပါ တယ္။
                 
ပထမဦးဆုံးအေရးျကီးတ့ဲ အခ်က္အေနန့ဲ႔ ေျပာစရာ ရွိတာ က  ျဗဟၼီအကၡရာေတြကို ျမန္မာနိုင္ငံမွာ ေရွး ပ်ဴေခၚ ျဗဟၼာဗမာလူမိ် ဳး ေတြရဲ႔ေရွးျမို႔ေတာ္ျကီးေတြမွာ ေတြ႔ရွိရျခင္း ဟာ  ပ် ဴ ျဗဟၼာဗမာလူမိ် ဳးေတြနဲ႔ ဲသူတို့ျမို႔႕ေတာ္ျကီး ေတြဟာ ျဗဟၼီအကၡရာသုံးစြဲတ့ဲ ျဗဟၼီေခတ္ျကီးကို မီွခ့ဲ ေျကာင္းပါပဲ။ ဘီစီ ၆ရာ= ၃ရာ  ဗုဒၶအေသာကေခတ္ ျဗဟၼီေခတ္ကို မမီခ့ဲဘူးဆိုရင္  ျဗဟၼီအကၡရာကို မတတ္ျက ပါဘူး။ ေအဒီ၂ရာစုမွာမွ ေပၚေပါက္ခဲံ႔တ့ဲ  ပထမကေမၺာဒီးယား အင္ပါယာ ဗူးနန္ နိုင္ငံ  ေအဒီ ၆ရာစုမွ ေပၚေပါက္တဲ႔ ဒုတိယ ကေမၺာဒီးယားအင္ပါယာ ခမာ နိုင္ငံတို့ ေအဒီ၈ရာစုမွ ေပၚေပါက္တ့ဲ ဒြါရဝတီ  ေတာင္ပိုင္း ရာမည မြန္နိုင္ငံတို့မွာ ဘီစီ ၆ ရာစု  ၃ရာစု ျဗဟၼီ အကၡရာေတြ မေတြ႔ရပါဘူး။ ဘာေျကာင့္လဲဆိုေတာ့ ဘီစီ ၃ ရာစု အတြင္း အေသာက နတ္ရြာစံျပီး တနွစ္ အတြင္းမွာ အေသာက အင္ပါယာျကီး ျပိုကြဲပ်က္စီးျပီး ျဗဟၼီအကၡရာမ်ားကို သုံစြဲျခင္း မျပုေတာ့ဘဲ တိမ္ေကာ သြားတာ ေျကာင့္ပါ။  အဲဒီ နိုင္ငံေတြဟာ ျဗဟီၼီ အကၡရာ ေခတ္ျကီးကို မမီွခ့ဲျကပါဘူး။ မဇၨ်ိမ ေဒသျကီးမွာ အေသာက အင္ပါယာ ပ်က္သုဥ္းျပီး အသစ္ ေပၚေပါက္လာတ့ဲ  အင္ပါယာအသစ္ နိုင္ငံ အသစ္ေတြဟာ မတူတ့ဲ အကၡရာ ပုံစံသစ္ေတြကို ေျပာင္းလဲ သုံးစြဲခ့ျဲကပါတယ္။လူမ်ိဴးမတူ နိုင္ငံမတူတာေတြ အသစ္ထူေထာင္နိုင္သူရဲ႔ မင္းမာန္ ဇာတိမာန္ေတြဟာ  အကၡရာ ပုံစံသစ္ေတြေျပာင္းလဲ သံုးစြဲျကျခင္းရ႔ဲ အေျကာင္းတရားေတြထဲမွာ ပါဝင္ခ့ဲမယ္ ထင္ပါတယ္။ ဘီစီ၂ရာစုမွာ ကုရွန္အင္ပါယာရဲ႔ ကုရွန္ အကၡရာသစ္ေတြ ေပၚေပါက္ သုံးစြဲခ့ဲျကပါတယ္။ ျဗဟၼီအကၡရာေတြ တိမ္ေကာသြားခ့ဲ႔ ပါတယ္။ ျဗဟီၼပြါး အကၡရာလို့ေခၚတ့ဲ အကၡရာအသစ္ေတြကို ေျပာင္းလဲ သုံးစြဲခ့ဲျကပါတယ္။ ဒါေျကာင့္ ျမန္မာနိုင္ငံပ်ဴ ျဗဟၼာ ျမို႕ေတာ္ျကီး ၃ျမို႕မွာ ဘီစီ၆ ရာ စု ၃ရာစု ျဗဟၼီအကၡရာေတြ တတ္ေျမာက္သုံးစြဲ ေရးသားျကတာဟာ ဒီျမို႕ျကီး၃ ျမို႕နဲ႔ ပ်ဴျဗဟၼာလူမ်ိ ဳး ေတြဟာ ဗုဒၶေခတ္ အေသာကေခတ္ ျဗဟၼီ အကၡရာေခတ္ျကိးကို မီခ့ဲျပီး အဲဒီေခတ္ျကီးနဲ႔ ေခတ္ျပိုင္ ထြန္းကားခ့ဲေျကာင္း ထင္ရွား ေပၚေပါက္လာပါတယ္။ ျမန္မာနိုင္ငံေတြ႔ ျဗဟၼီအကၡရာေတြက ျပေနတ့ဲ သမိုင္း အဓိပၸါယ္ကို ဆရာျကီးလုစ္က ဖြင့္ဆိုေဖာ္ျပဘို့ သမိုင္းပညာရွင္ တဦးအေနနဲ႔ တာဝန္ရွိ ေပမယ့္ မေဖာ္ျပခ့ဲ ပါဘူး။ ဘာေျကာင့္လဲဆိုေတာ့ သူက ျဗဟၼာဗမာသမိုင္းကို ေအဒီ ၉ ရာစုမွ စတာ ျမန္မာနိုင္ငံကို ဗုဒၶသာသနာဟာ ေအဒီ ၄ ရာစုမွ စေရာက္တာ သေရေခတၱရာပ်ဴ ျဗဟၼာျမို့ျကီးဟာ ေအဒီ ၄ရာစုမွ ေပၚေပါက္တာ စသည္ျဖင့္ လုပ္ျကံ လီစယ္ေျပာထားတာေတြ သူေရးတာေျပာတာေတြ မွားေျကာင္း ေပၚေပါက္ကုန္မွာ စိုးရိမ္ဟန္ ရွိပါတယ္။
       
ျဗဟၼီအကၡရာေတြကို ျမန္မာနိုင္ငံအထက္ပါ ေရွးျမို့႕ေဟာင္းျကီး ၃ျမို့မွာ  ေက်ာက္စာ ေျကးစာ အုတ္ခဲစာေတြ အျဖစ္ အထင္အရွားေတြ႕ျမင္ေနရျခင္းရဲ႔ သမိုင္းအဓိပၸါယ္ကို  ဖြင့္ဆို ေဖာ္ျပေပးရမွာက သမိုင္းပညာရွင္ ေတြရဲ႔ တာဝန္ျဖစ္ပါတယ္။ ျမန္မာနိုင္ငံ ေရွးျမို့႕ေဟာင္းျကီးေတြမွာ ျဗဟၼီအကၡရာေတြ အထင္အရွား ေတြ႔ရွိပါလ်က္န႔ ဲ အဲဒီ ျဗဟၼီအကၡရာေတြကေဖာ္ျပေနတဲ႔ သမိုင္းအဓိပၸါယ္ ျဖစ္တ့ဲ ပ် ဴေခၚျဗဟၼာလူမ်ိ ဴးေတြသည္ ျဗဟၼီေခတ္ ဗုဒၶအေသာကေခတ္ ကိုမီခ့ဲတယ္ ဗုဒၶေခတ္ အေသာကေခတ္ဗုဒၶသာသနာ ဓမၼစာေပပိတကဋ္နဲ႔ အကၡရာေတြ  ဗုဒၶေခတ္ အေသာကေခတ္ ကတည္းက အဲဒီျမို့ျကီးေတြမွာ ရရွိ ထြန္းကားခ့ဲတယ္ ဆိုတာေတြ ကို ေဖာ္ျပေနတဲ႔ ေခတ္ျပိုင္အေထာက္အထားေတြ ျဖစ္တယ္ ဆိုတာကို  အဲဒီ အကၡရာေတြ ေတြ႔ရက္နဲ႔ မေျျပာမဖြင့္ျပ တာကေတာ့ သမိုင္းပညာရွင္ တာဝန္မေျကတာ အေထာက္အထားေပၚ သစၥာရွိရမယ္ ေလးစားရမယ္ဆိုတ့႕ဲ  သမိုင္းပညာက်င့္ဝတ္ စည္းကမ္းကို မလိုက္နာတာပါ။ ေျပာရရင္  မေကာင္းပါဘူး။ ငါေျပာသလိုလုပ္ ငါလုပ္သလို မလုပ္နဲ႔ ဆိုတ့ဲ႔ ပုံစံ မ်ိ ဳး ေတြျဖစ္ေနပါတယ္။
          
သေရေခတၱရာျမို႕ေဟာင္းျကီးက ေစတီ လိွ ုဏ္ဘုရားေတြ   နဲ႔ နန္းန္ေတာ္ကုန္းမွာ ျဗဟၼီအကၡရာ ေတြကို ေတြ႔ျမင္ရျခင္း ဟာ သေရေခတၱရာျမို႕ေတာ္ျကီးဟာ ဗုဒၶအေသာက ေခတ္ ေခတ္ျပိုင္ ထြန္းကားေနျပီး ဗုဒၶအေသာကေခတ္ ဗုဒၶသာသနာ ပိတကဋ္ဓမၼစာေပ စာအကၡရာေတြ ေရာက္ရွိ ထြန္းကားတယ္ အဲဒိ ကာလကတည္းက ပ်ဴေခၚ ျဗဟၼာ ဗမာေတြဟာ ေထရဝါဒဗုဒၶဘာသာဝင္ေတြ ျဖစ္ျကတယ္ ဆိုတာ ဟန္လင္းနဲ႔ ဗိသနိုးျမိုျကီးေတြလည္း အဲဒီအတိုင္းပဲ ဗုဒၶအေသာကေခတ္ကိုမီျပီးအဲဒီကတည္းက ပ် ဴေခၚျဗဟၼာ ဗရမၼ ဗမာ လူမ်ိ ဳးေတြဟာ ေထရဝါဒဗုဒၶဘာသာဝင္ေတြ ျဖစ္လာခ့ဲ႔ျကတာ ယေန့႕ထက္တိုင္ေအာင္ပါပဲ။ ဒါကို မဟုတ္ပါဘူးလို့ ေျပာတ့ဲ႔သူမ်ိ ဳးေတြဟာ သမိုင္းပညာ မတတ္သူ ေသာ္၎  သမိုင္းပညာတတ္ သမိုင္းဘြဲ႔ရ ျဖစ္ရင္လည္း အေနာ္ရထာမင္းမတိုင္ခင္ ေရွ့ပိုင္း ျမန္မာသမိုင္းကို သုေတသန မလုပ္သူေသာ္၎ အေထာက္အထားေတြ မေတြ႔ဘူး သူေသာ္လည္၎ သမိုင္းဘြဲ႔လည္းရ သုေတသနလည္းလုပ္သူပါဆိုရင္  အေထာက္အထားေတြကို ထိန္ခ်န္ျပီး ဆရာလုစ္လိုပဲ ျမန္မာသမိုင္းလုပ္ဇာတ္ မမွန္မကန္ ေရးလိုသူေသာ္လည္း ေကာင္း ပ်ဴျမန္မာသမိုင္းေဖ်ာက္လိုသူေသာ္လည္းေကာင္း ျဖစ္ပါလိမ့္မယ္။ အေနာ္ရထာမင္းမတိုင္ခင္ ေရွ့ပိုင္း ျမန္မာသမိ္ုငး္ကို သုေတသန မလုပ္ ေသာ္လည္း သုေတသနလုပ္သူက ေခတ္ျပိုင္အေထာက္အထားေတြကို ေဖာ္ထုတ္တင္ျပလာတ့ဲအခါမွာ သမာဓိရွိတ့ဲ သမိုင္းဘြဲ႔ရ ပညာရွင္ သမာဓိရွိသူပညာရွင္ေတြဟာ အေထာက္အထား ေတြကို စစ္ေဆးျကည့္ျပီး  လက္ခံျကပါတယ္။

ဒုတိယ အခ်က္င္အေနန့ဲ  စစ္ေဆးေဆြးေနြးတင္ျပစရာ ရွိတာက ေရွးအုတ္ခဲေတြေပၚမွာ ျဗဟၼီအကၡရာေတြကို ေရးထိုးခ့ဲတဲ႔ အခ်ိန္ဝါျဗဟၼီအကၡရာပါအုတ္ေတြရဲ႔သက္တမ္း သတ္မွတ္ယူဆခ်က္ပါ။ေက်ာက္န့ဲေျကးကိုသက္တမ္းစစ္ ဘို့မရေသးပါဘူး။။အျခားနည္းေတြန့ဲေျပာရမွာပါ အခု ဒီေနရာမွာ ျဗဟၼိစာပါေရွးအုတ္ေတြရဲ႔ သက္တမ္းအေျကာင္း  စစ္ေဆး ေဆြးေနြး   ပါမယ္။  ေျမေပၚေပၚေနတ့ဲ ရာသီဒဏ္ ခံထားရတ့ဲ ေရွးအုတ္ေတြကိုသက္တမ္းစစ္နိုင္တ့ဲ သိပၸံနည္း မေပါၚေသးပါဘူး။ ေရွးအုတ္သက္တမ္း စစ္ဘို့ေျမေအာက္ မွာ ၃ေပေလာက္ ျမ  ုတ္ေနျပီး ေနပူမိုးရြဲနွင္းစို ရာသီဒဏ္ေတြက လြတ္တ့ဲအုတ္မ်ိ ဳးမွ သာမိုန် ဴ ယယ့္ဆန့္စက္ေခၚအဏုျမ  ူ စက္န့ဲ သက္တမ္း စစ္လို့ ရပါတယ္။ ေျမေပၚေပၚေနျပီး ရာသီဥတုဒဏ္ ခံထားရတ့ဲ ေရွးအုတ္ေတြဆိုရင္ အဲဒီစက္နဲ႔ စစ္လို့ မရပါဘူး ။ မီးက်ြမ္းခဲမဟုတ္ရင္ ကာဗြန္စက္န့ဲ စစ္လို့ မရပါဘူး။ အခု ေတြ႔ရတ့ဲ ျဗဟၼီစာပါအုတ္ေတြက ေျမေပၚမွာ ရာသီဥတုဒဏ္ ကို နွစ္ေပါင္းေျမာက္မ်ားစြာ ခံထားရတ့ဲ ေရွးအုတ္ေတြ ျဖစ္ေနတယ္။ လက္ရွိ စက္နည္းပညာန့ဲစစ္လို့ မရေသးဘူး။
အဲဒီေတာ့ ပညာဥာဏ္ကို သုံးရပါမယ္ ။ ခဲြျခမ္းစိပ္ျဖာ ေလ့လာနည္း Anallize လုပ္တ့ဲ ဥာဏ္ပညာကို အသုံးျပု ရပါမယ္။
           
ပညာဆိုတာ အမွန္ ကို သိရဘို့ ဥာဏ္ကိုလြွာျပီး သရုပ္ခဲြ ေလ့လာစစ္ေဆးတာပါ။ သေရေခတၱရာျမို့ ေဟာင္းေတြ႔  ျဗဟၼီစာပါအုတ္ေတြကို နမူနာထာျးပီး စစ္ေဆးျကည့္ျကပါမယ္။
             
သေရေခတၱရာနန္းေတာ္ကုန္းမွာေတြ႔တ့ဲ ျဗဟၼီစာပါအုတ္ကို  သေရေခတၱရာျမိုတည္ခ်ိန္မွာ ျပုလုပ္တည္ေဆာက္တယ္လို့ ေျပာမလား သေရေခတၱရာျမို့ပ်က္ျပီးမွ  အဲဒီနန္ေတာ္ကုန္း အုတ္ေတြ ျပုလုပ္တည္ေဆာက္တယ္လို့ေျပာမလား။ နန္းေတာ္ကုန္းအုတ္ဆိုတာ ျမို့တည္နန္းတည္ခ်ိန္ ကတည္း က ျပုလုပ္ခ့ဲတယ္ဆိုတာ ထင္ရွာေနပါတယ္။ သေရေခတၱရာျမို့ေဟာင္းကေတြ့တ့ဲ မီးေသြးခဲသက္တမ္းက  လြန္ခ့ဲ႔တ့ဲႏွစ္ ၁၇၇၅ ဝန္းက်ငိ္ ကာဗြန္ သက္တမ္ း ။ နွစ္၂၀၀ေပါင္းလုိ့ရတယ္ နွုတ္လို့ ရတယ္။ နွစ္၂ရာေပါင္းရင္ ေအဒီ၂၅ ခု နွစ္၂ရာနွုတ္ရင္ ေအဒီ ၄ရာစု။ သို့ေသာ္ နန္းေတာ္ကုန္းမွာ ေတြ႔တ့ဲအကၡရာက ေအဒီ၄ရာစု မွ ေပၚေပါက္တ့ဲဂုပ ၱ အကၡရာ မဟုတ္ဘူး။ ဘီစီ၆ရာစု -၃ရာစု ျဗဟီၼအကၡရာ ျဖစ္ေနတယ္။ ဒါေျကာင့္ နွစ္၂ရာေပါင္းသငိ့ တယ္လို့ ယူဆရပါတယ္။
                
အေဆာက္အဦပ်က္ကုန္းမွာ တူးေဖာ္ေလ့လာေတ႔ြ႔ရွိတ့ဲ မီးေသြးခဲက  သေရေခတၱရာ ျမို႔ ပ်က္သုည္းခ်ိန္နဲ႔ ဆိုင္ပါ တယ္။ နန္းေတာ္ကုန္းတည္ေဆာက္ထားတ့ဲ ျဗဟၼီအကၡရာ ပါေရွးအုတ္ကို သေရေခတၱရာ ျမို႔ ေအဒီ၂၅ ဝါ ေအဒီ၁ရာစု မွာပ်က္သုည္းျပီးမွ  မီးဖုတ္ျပုလုပ္ျပီး နန္းေတာ္တည္တယ္ လို့ေျပာျကမလား ေအဒီ၁ရာစု မပ်က္သုည္းခင္ ပိုေစာတ့ဲ ကာလ ျဗဟၼီအကၡရာသုၤးတ့ဲ ေခတ္ကာလက ျမ္ု့ိတည္ နန္းတည္ခ်ိန္က ဒီအုတ္ေတြကို မီးဖုတ္ ျပုလုပ္တည္ ေဆာက္ခ့ဲတာလို့ ေျပာမလား။   အေဆာက္အဦပ်က္ကုန္းကရတ့ဲ မီးေသြးခဲသက္တမ္းဟာ တည္ေဆာက္ခ်ိန္ကို ျပတာမဟုတ္ပဲ ပ်က္စီးခ်ိန္ကို ျပတာဆိုတာ မလ်ွမ္းဘို့ လိုပါတယ္။ နန္းေတာ္ကုန္းဆိုတာ ဒီျမို့ျကီးတည္ျပီးရင္ အျကီးအကဲမင္း စိုးစံေနထိုင္ဘို့ ျကိုတင္တည္ေဆာက္တာ ဆိုတ့ဲအခ်က္ကို သတိမလစ္ ဘို့ပါ။ ပညာရွင္တခ်ိ ဳ႔က ဒီအခ်က္ကိုမစဥ္းစားမိျကပါဘူး။ ဒီအခ်က္ကို ထည့္သြင္းစဥ္းစားရင္ နန္းေတာ္ကုန္းကို ေဆာက္လုပ္႔တ့ဲ ျဗဟၼီ စာပါေရွးအုတ္ဟာ ေအဒီ၁ရာစု မပ်က္ခင္ ပိုေစာတ့ဲအခ်ိန္ကာလ ပိုေစာတ့ဲ ရာစုနွစ္က ျပုလုပ္ေရးသားတ့ဲ အုတ္ဆိုတာေပၚေပါက္လာပါတယ္။ ျပီးေတာ့ အဲဒီ အုတ္မွာပါတဲ႔စာက ဘီစီ၂ရာစု ကုရွန္ အကၡရာ မဟုတ္ပဲ ဘီစီ ၆  ရာစု  ၃ရာစုျဗဟၼီအကၡရာ ျဖစ္ ေနတာက အဲဒီနန္းေတာ္ကုန္းအုတ္ဟာ ေအဒီေခတ္ မဟုတ္ပဲ ဘီစီ ၆ ရာစု  ၃ရာစုအတြင္း ျပုလုပ္ခ့ဲတ့ဲအုတ္လို့  သိသာ ထင္ရွားေနပါတယ္။ ဘီစီ၂ရာစုမွာ ျဗဟၼီအကၡရာ ေတြဟာ မဇၩိမေဒသမွာကိုမသုံးေတာ့ပဲ ကြယ္ေပ်ာက္သြား ျပီမုိ့လို့ ဘီစီ၂ ရာစု ဆိုရင္ေတာင္  သေရေခတၱရာ ကဗရမၼာေတြ ရစရာ သင္ယူစရာ ျဗဟၼီ အကၡရာ မရွိေတာ့ဘူး ဆိုတ့ဲ သမိုင္းဝင္ျဖစ္ရပ္ကို မစဥ္းစားပဲ ခ်န္လွပ္ ထားလို့ မရပါဘူး။ အဲဒီ သမိုင္းဝင္အခ်က္ကို ထည့္သြင္း စဥ္းစားျခင္းမျပုပဲခ်န္ လွပ္ထားခ့ဲမယ္ဆိုရင္ အဲဒီလူဟာ ဘယ္သူ ပဲ ျဖစ္ျဖစ္ သေရေခတၱရာ သမိုင္းကြင္းဆက္ကို ျဖတ္ေတာက္ျပီး မျပည့္မစုံ ေျပာတာမ်ိ ဳးျဖစ္သြားပါလိမ့္မ
ယ္။
       အဲဒီလိုပဲ ဟန္လင္း ျမို့တံခါးမီးေလာင္ ထားတ့ဲ မီးေသြးခဲ သက္တမ္း ဘီစီ၂ရာစုဟာ ဟန္လင္းျမို့ပ်က္ခ်ိန္ကို ေဖာ္ျပေနတာပါ။  ဒါေျကာင့္ ဟန္လင္းျမုိ့မပ်က္ခင္ တည္ခ့ဲ တဲ႔ ျမို႕ရိုး ေတာင္ဘက္ ေရွးအုတ္ကုန္းပ်က္တခု ကေတြ႔တ့ဲ ျဗဟၼီအကၡရာပါေရွးအုတ္ဟာ ဘီစီ ၆ရာစု  ၃ရာစု ကာလက ျပုလုပ္ခ့ဲတဲ႔ အုတ္ဆိုတာ ေပၚေပါက္ေနပါတယ္။
အဲဒီလိုပါပဲ ဘီစီ၂ရာစု သက္တမ္းမီးေသြးခဲ ေတ့ြရွိတ့ဲ ဗိသနိုးျမို့ေဟာင္းက ျဗဟၼီ အကၡရာ ၄လုံ းေရးထိုးထားတ့ဲ ေျမမီးဖုတ္ျပားဟာလည္း ဘီစီ၆ ရာစု  ၃ရာစု ျပုလုပ္တဲ႔  ေျမမီးဖုတ္ျပား ဆိုတာ ေပၚေပါက္ေနပါတယ္။
           အဲဒီလိုပဲ တေကာင္းတတိယျမို့ရိုးေဟာင္းမွာေတြ႔တ့ဲျဗဟၼီစာပါ ေရွးအုတ္ေတြ သက္တမ္း  ပုဂံျမို့ေဟာင္း ေလာကနနၵာ ဥယ်ာဥ္ထဲက ျပူျဗဟၼာေခတ္ ေပၚေတာ္မူဘုရားကုန္းကေ တြ့႔တ့ဲ ျဗဟၼီစာပါေရွးအုတ္ ေတြဟာ  ျဗဟၼီ အကၡရာေခတ္ ဘီစီ၆ရာစု  ၃ရာစုေခတ္ ကျပုလုပ္တဲ႔ ေရွးအုတ္ေတြဆိုတာ ေပၚေပါက္ေနတယ္လို့ေျပာစရာရွိပါတယ္။
          ဆရာျကီးေဒါက္တာ သန္းထြန္းက သေရေခတၱရာ ဗိသနိုး ဟန္လင္းျမို့ျကီး ၃ျမို႕ဟာ ဘီစီ၂ရာစု ျမို႕ေဟာင္းျကီး ေတြဆိုတာ  တျခားတနည္းန့ဲ သက္ေသျပထားတာ ရိွျ ပီး လန္ဒန္တကၠသိုလ္က ေဒါက္တာ Elezabathe Moore  တို့သေဘာတူ လက္ခံပါတယ္။ ေဒါက္တာ သန္းထြန္းဟာ ၁၉၅၀ ေက်ာ္ ၁၉၆၀ေက်ာ္နစ္ေတြတုံးက အဲဒီျမို့ျကီး၃ျမို့ကို ေအဒီ၄ ရာစု ၅ရာစုလို့ ဆရာလုစ္ ေျပာတာေတြကို လက္ခံ ေရးသားခ့ဲေပမင့္ ေနာက္ထပ္ေတြ႔ရတ့ဲ အေထာက္အထား ေတြအရ ဆရာလုစ္ေျပာတာကို လက္မခံေတာ့ပဲ ျမန္မာ သမိုင္းအမွားျပင္ဆင္ခ်က္ေတြကို   ၁၉၉၂ နွစ္န့ဲ  ၂၀၀၅ ျကားမွာ  ေရးသားသြားခ့ဲပါတယ္။ ေမာ္လီက် ဴးသီအိုရိမွာ ရပ္မေနစြဲမေနပဲ  သုေတသနအသစ္ေတြအရ  မွားေျကာင္း ေတြ႔ရတ့ဲ ေမာ္လီက် ဴးသီအိုရီကို စြန့္႔ပယ္ျပီး ပရမာအနုျမဴ သီအိုရီအမွန္တရားဆီ ရူပေဗဒပညာဟာခရီးဆက္ခ့ဲသလို  သမိုင္းပညာဟာလည္း အသစ္အသစ္ထပ္မံေတြံ႔ရွိလာတ့ဲ ေခတ္ျပိုင္အေထာက္အထားသစ္ေတြန့ဲ႔  သမိုင္းမွန္ ရွာေဖြ တ့ဲခရီးကို ဆက္သြားခ့ဲတာပါ။ ၁၉၁၁ ကေန၁၉၅၇ ခုနွစ္ ကာလ ဆရာျကီးလုစ္တို့ေခတ္က ေတြ႔ခ့ဲတ့႕ဲ အေထာက္အထားေတြထက္ ၁၉၅၉ ကေန ၂၀၁၁ျကား ထပ္မံေတြရွိတ့ဲ ေခတ္ျပိုင္အေထာက္အထားေတြအရ ေရွ႔ က အေထာက္အထားမျပည့္စံုခင္ ေကာက္ခ်က္ခ် မွားခ့ဲ တာေတြ အေထာက္အထားေတြ႔ရ႔ဲန့ဲ မေဖာ္ျပပဲ ထိန္ခ်န္ျပီး ေျပာခ့ဲတဲ႔ သမိုင္းအတု ေကာက္ခ်က္အမွားေတြ သမိုင္းအယူအဆအမွားေတြကို အမွားျပင္ေျပာရမွာ ျဖစ္ပါတယ္။ တခ်ိဳ႕ေသာ ဆရာေတြဟာ ဆရာျကီးလုစ္ရဲ႔ အမွားေတြကို သိလ်က္နဲ႔ မေျပာရဲတာေတြ မေဖာက္ထြက္ရဲ တာေတြ  မျပင္ရဲတာေတြ  ဃေန့အထိ ရွိေနပါတယ္။ ပုဂၢိဳ လ္စြဲ ဆရာစဲြ ေတြန့ဲ ဆရာလုစ္ မွားမွန္းသီရက္နဲ႔ ဆရာလုစ္ရဲ႔ အမွားေတြကို ဆက္င္လက္ ေျပာဆို ျဖန္႔ျဖူးေန တ့ဲ သူတခ်ိ ဳ႔  ကိုယ့္ကိုကို ဘာပဲညာပဲ ဆရာျကီး ဂုရုျကီး ပဲလို႔ အမည္ခံျပီး သမိုင္းလိမ္ေနတ့ဲ  သူတခ်ိ ဳ႔ ရွိပါတယ္။ နိုင္ငံေတာ္အဆင့္ စာတမ္းဖတ္ပြဲေတြမွာ က်ြန္ေတာ္တို႕ေရွ႔႕ မွာ မေျပာရဲဘူးပါးစပ္ပိတ္ျပီးျငိမ္ေနတယ္။ ကြယ္ရာမွာက်မွ  တပည့္ေတြကို သမိုင္းလိမ္ သမိုင္းမွားေတြ ေျပာတယ္  ။ စာဖတ္အားရွိတ့ဲ တပည့္တခ်ိ ဳ႕က ဂုရုျကီးေတြ သမိုင္းလိမ္ ေျပာေနတာသမ်ုိင္းအမွားေတြသင္ေနတာသိလို့ ျကိတ္ ရယ္ျကတယ္။ ူဂုရု ျကီးတခ်ိ ဳ႕ သမိုင္းလိမ္န္သင္ေနတာ သမာဓိမရွိတာေတြကို လူငယ္ေက်ာင္းသားတခ်ိ ဳ႕ ဳ႕ က သိလို႔ ရယ္ေနျကတယ္။ ဆရာျကီးေဒါက္တာ သန္းထြန္းန့ဲတခ်ိဳ႔ ေသာ ဆရာျကီးေတြက သမိုင္းပညာနဲ႔ေခတ္ျပိုင္အေထာက္အထားေပၚ ပညာရွင္ပီသစြာ သစၥာရွိ သမာဓိရွိစြာ ျဖင့္ လြန္ခ့ဲတ့ဲ ႏွစ္ ၆၀ ေက်ာ္က ေျပာခ့ဲတ့ဲ ျမန္မာသမိုင္းအမွားေတြကို CORRECTION လုပ္အမွားျပင္ျပီးအမွန္ကိုျပန္လည္ေဖာ္ထုတ္ ပီးေျပာျကပါတယ္။             
                ဘီစီ၂ရာစုထက္ေနာက္မက်ပဲ တည္ခ့ဲတာလို့ ေပၚေပါက္ေနတ့ဲ  သေရေခတၱရာ   ဗိသနိုး ဟန္လင္း   ျပူ ူျဗဟၼာ   ဗမာ  ျမို့ေဟာင္းျကီး ၃ ျမို့က  ဗုဒၶေခတ္ အေသာကေခတ္ ျဗဟၼီအကၡရာ ေရးထိုးထားတံဲ ေရွးအုတ္ေတြရံဲ သက္တမ္းဟာ   ဘီစီ၆ ရာ စု ၃ရာစု လို့ ေပၚေပါက္ေနပါတယ္။ ျမန္မာနိုင္ငံတြင္းက ျမန္မာနိုင္ငံကို ဖ်က္ခ်င္တဲ႔ ျမန္မာနိုင္ငံသစၥာေဖါက္ ခြဲထြက္ေရးသမား    လူမ်ိ ဳးေရးအစြန္းေရာက္သူေတြကေတာ့ ဆရာ ျကီးလူစ္ရဲ႔  အဲဒီ ျပူေခၚ ျဗဟၼာေခၚ ဗမာ ျမို႕ေဟာင္းျကီး၃ျမို့အေျကာင္းမမွန္မကန္ သမိုင္းအတုေတြဖန္တီးျပီး မွားေျပာထားတ့ဲအမွားေတြကို  မွားမွန္း သိသိျကီးန့ဲ လိမ္ညာလို႔ရဥးီမလားလို့ ႔ အမွားေတြကိုဆက္လက္ ဝါဒ ျဖန္ခီ်ေနျကပါတယ္။ အဲဒီလိုပဲ ဆရာစြဲမျဖုတ္နိုင္တ့ဲ လုစ္ဂိုဏ္းသား တခ်ိဳ ႔ကလည္း ခေခတ္ျပိုင္အေထာက္အထားေတြန့ဲ ေပၚေပါက္လာတ့ဲ  ႏွစ္ ၂၂၀၀ ေက်ာ္  ျပူေခၚျဗဟၼာ  ဗမာသမိုင္း ကို  ဖုံးကြယ္ျပီး  သမိုင္းပညာေပၚသစၥာ မ့ဲစြာ သမာဓိမ့ဲစြာျဖင့္ တပည့္ေတြကိုလုစ္ရဲ႔ ျမန္မာသမိုင္းအတုလုစ္ရဲျမန္မာသမိုင္း အမွားေတြကိုပဲ အရွက္မရွိသိကၡာမရွိ ဆက္လက္ သင္ျကား ျဖန့္ ခ်ီေနျကပါတယ္။ အဲဒီဆရာမ်ိ ဳးေတြဟာ ေနာက္ဆုံး ေပၚ ထပ္မံေတြ႔ရွိထားတ့ဲ ေခတ္ျပိုင္အေထာက္အထားေတြအရ ျမန္မာ ဗမာ သမိုင္းဟာ နွစ္၂၀၀၀ ေက်ာ္ ေနျပီဆိုတာ ဆရာျကီးေဒါက္တာသန္းထြန္းက ျမန္မာဟာျပ ူလို့ ူ၂၀၀၅ ခုနွစ္မွာ ေရးခ့ဲေျပာခ့ဲတာေတြကို တျပည့္အားလံုးတေယာက္မွမဖတ္ဖူးဘူးထင္ျပီး  အမွားေတြအတုေတြကို ျဖန္ခ်ီသင္ျကားေျပာျကားေနျကတာဟာရယ္စရာေကာင္းျပီး သမိုင္းပညာအေပၚအေထာက္အထားအေပၚ သစၥာ မဲ႔ သမာဓိမဲ႔  သိကၡာ မ့ဲတာပါ။ အဲဒီလို လူေတြဟာ ေလးစားစရာမရွိပါဘူး။ ပ် ဴ ေခၚ ျမနိမာသမိုင္းကို အရွက္မရွိေျဗာင္လိမ္ေနတ့ဲသူေတြပါ။
             ဘယ္သူေတြဘယ္လိုလိမ္လိမ္  ေခတ္ျျိိပ်ုိငိအေထာက္အထားေတြက သမို္္္ငိးအမွ န္ကိုေဖာ္ျပေနျကပါတယ္။
             ဘီစီ၂ရာစု  သေရေခတၱရာ  ဗိသနိုး ဟန္လင္း ျမို႔ေဟာင္ျကီး ၃ျမိူ႕ မွာ ေတြ႔ရတ့ဲ ျဗဟၼီအကၡရာ အုတ္ခဲစာေတြဟာ အဲဒိျမို့ျကီးေတြမပ်က္သုည္းခင္  ဘီစီ ၂ရာစု မတိုင္ခင္  ဘီစီ ၆ ရာစု  ၃ရာစု ေခတ္က ျပုလုပ္သုံးစြဲ ခ့ဲတ့ဲ အုတ္ခဲစာေတြျဖစ္ေျကာင္း
ထင္ရွားေပၚေပါက္ေနပါတယ္။
               ေအဒီ၁ရာစု သေရေခတၱရာမင္းေနျပည္ျကီး ပ်ကိသုည္းျပီးမွ နန္းေတာ္ကုန္းကို ျဗဟၼီအကၡရာ အုတ္ခဲ စာပါ အုတ္ေတြျပဳ လုပ္တည္ေဆာက္တာလား။  ေအဒီ ၁ ရာစု မပ်က္သုည္းခင္ ကာလ က ဘီစီေခတ္ ကာလက ျဗဟၼီအုတ္ခဲစာပါအုတ္ေတြန့ဲ နန္းေတာ္ကုန္းကို တည္ ေဆာက္ခ့ဲတာလား …  …။  အဲဒါဆိုရင္ ျဗဟၼီ စာပါ ေရွး အုတ္ခဲေတြရဲ႔ သက္တမ္းဟာ ဘီစီ ေခတ္လား  ။ေအဒီ ေခတ္လား ။

ထိုနည္းတူစြာ တနသၤာရီတိုင္းတြင္းရွိ ျမိဳ႕ေဟာင္းမ်ား ေစတီ မ်ားမွလည္း ျဗဟၼီအကၡရာပါ အုတ္မ်ား အေျမာက္အျမား ေတြ႕ရွိျပီး ျဖစ္ပါသည္။ ဥပမာ အားျဖင့္ အကၡရာ ဣ ဥ ဗ န
စေသာ အကၡရာမ်ား ျဖစ္သည္။

စာဖတ္ပရိသတ္ရဲ႔ ခ်ငိ့ခ်ိန္ စဥ္းစားနိုင္တ့ဲ  ဦးေဏွာက္စြမ္း ရည္ကို ယုံျကည္ ေလးစားပါတယ္။

ဆက္ဖတ္မယ္